Κατά τη διάρκεια εργασιών για τη δημιουργία πάρκου στην Επαρχία Λευκωσίας, εργάτες βρέθηκαν μπροστά σε μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη. Το συνεργείο εντόπισε νεκρόπολη που χρονολογείται στη μέση Εποχή του Χαλκού, γύρω στο 2.000 π.Χ.

Η τοποθεσία της ανακάλυψης δεν αποκαλύπτεται για λόγους ασφαλείας, καθώς ο χώρος χρειάζεται προστασία από πιθανές λεηλασίες.

Η σημασία της ανασκαφής

Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η νεκρόπολη δεν αποτελεί απλή ταφική εγκατάσταση, αλλά ένα οργανωμένο σύμπλεγμα τάφων που θυμίζει αστικό πολεοδομικό σχέδιο. Αυτό το στοιχείο καθιστά τον χώρο μοναδικό, καθώς προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής και τις κοινωνικές δομές της εποχής.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου ενημερώθηκε άμεσα και ξεκίνησε ανασκαφές, οι οποίες αναμένεται να διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κτερίσματα και σκελετοί στο φως

Καθώς οι αρχαιολόγοι ανοίγουν τους τάφους με προσοχή, έρχονται στο φως σημαντικά ευρήματα. Αγγεία, κτερίσματα και ανθρώπινοι σκελετοί απομακρύνονται προσεκτικά από τον χώρο, ώστε να μελετηθούν στα εργαστήρια. Τα αντικείμενα αυτά μπορούν να φωτίσουν πτυχές της καθημερινότητας, των ταφικών εθίμων και της κοινωνικής οργάνωσης της εποχής.

Οι αρχαιολόγοι προχωρούν βήμα-βήμα, με στόχο να διασφαλίσουν την πλήρη τεκμηρίωση και διατήρηση των ευρημάτων.

Επιφυλάξεις και προστασία

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου επιφυλάσσεται να ανακοινώσει επίσημα αποτελέσματα προτού ολοκληρωθούν οι ανασκαφές. Η διακριτικότητα κρίνεται απαραίτητη, καθώς υπάρχει πάντα ο φόβος σύλησης και παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.

Η συνέχιση της έρευνας αναμένεται να φέρει στο φως ακόμη περισσότερα στοιχεία για τη μέση Εποχή του Χαλκού στην Κύπρο.

Το άρθρο Ανακάλυψη νεκρόπολης της μέσης Εποχής του Χαλκού στη Λευκωσία εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Μετά από 14 χρόνια απουσίας, το Βραβείο για τη Διάσωση και Προβολή της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Κύπρου επανέρχεται δυναμικά. Η πρόταση του Υφυπουργείου Πολιτισμού έλαβε το «πράσινο φως» από το Υπουργικό Συμβούλιο και ο θεσμός αναβιώνει με στόχο την επιβράβευση της προσφοράς σε έναν κρίσιμο τομέα.

Ιστορική Διαδρομή του Βραβείου

Το βραβείο καθιερώθηκε το 2002 για να τιμήσει πρόσωπα ή οργανισμούς που συνέβαλαν σημαντικά στην προστασία, μελέτη και ανάδειξη της αρχαιολογικής κληρονομιάς της Κύπρου. Είναι συμβολικού χαρακτήρα και απονέμεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε ειδική τελετή.
Παλαιοί βραβευθέντες:

• Κωνσταντίνος Λεβέντης (2002)
• Δημήτρης Πιερίδης (2004)
• Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή Κύπρου (2006)
• Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου (2008)
• Βάσος Καραγιώργης (2011)

Η Επιτροπή Επιλογής 2025

Η διαδικασία γίνεται υπό την ευθύνη πενταμελούς επιτροπής, που ορίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Σύνθεση επιτροπής:

• Μαρία Ιακώβου, Ομότιμη Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (Πρόεδρος)
• Διευθυντής Τμήματος Αρχαιοτήτων ή εκπρόσωπος
• Διευθύντρια Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού ή εκπρόσωπος
• Μαρίνα Σολομίδου-Ιερωνυμίδου, Πρόεδρος Κυπριακής Εθνικής Επιτροπής UNESCO
• Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου, Έφορος Συλλογών Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου

Η επιτροπή μπορεί να υποβάλλει δικές της υποψηφιότητες αλλά και να αξιολογήσει όσες κατατεθούν από άλλους. Βασικό κριτήριο αποτελεί η τεκμηριωμένη προσφορά στη διάσωση και προβολή της αρχαιολογικής κληρονομιάς του νησιού.

Προϋποθέσεις και Διαδικασία Υποβολής Υποψηφιοτήτων

Ποιοι μπορούν να προταθούν:

• Φυσικά ή νομικά πρόσωπα
• Αποδεδειγμένη δράση τουλάχιστον 10 ετών στους τομείς προστασίας, μελέτης, συντήρησης και προβολής της κυπριακής αρχαιολογικής κληρονομιάς
• Δεν είναι απαραίτητη η κυπριακή υπηκοότητα
• Δεν μπορούν να συμμετέχουν εν ενεργεία ή πρώην υπάλληλοι του Τμήματος Αρχαιοτήτων

Πώς υποβάλλεται μια υποψηφιότητα:

• Με επιστολή έως 500 λέξεις, αιτιολόγηση της πρότασης
• Σύντομο βιογραφικό (για άτομα)
• Ιστορικό και δράση (για οργανισμούς/φορείς)
• Αποστολή στο info@culture.gov.cy ως 29 Αυγούστου 2025
• Θέμα email: Υποβολή Υποψηφιότητας – Βραβείο Αρχαιολογικής Κληρονομιάς

Τελική Επιλογή και Απονομή

Η επιτροπή θα αξιολογήσει όλες τις υποψηφιότητες και θα καταλήξει στον τελικό αποδέκτη μέσω τεκμηριωμένης απόφασης. Η απονομή θα πραγματοποιηθεί πριν το τέλος του 2025, χρονιά-ορόσημο, καθώς συμπληρώνονται 90 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

Συμπέρασμα

Η επαναφορά του Βραβείου για τη Διάσωση και Προβολή της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Κύπρου αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την αναγνώριση ανθρώπων και φορέων που αφιέρωσαν τη ζωή ή το έργο τους στη διαφύλαξη της κυπριακής πολιτιστικής ταυτότητας. Η πρωτοβουλία αυτή στέλνει μήνυμα ελπίδας για το μέλλον της αρχαιολογικής κληρονομιάς του νησιού.

Το άρθρο Βραβείο Αρχαιολογικής Κληρονομιάς Κύπρου: Επαναφορά μετά από 14 Χρόνια εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, υπό το Υφυπουργείο Πολιτισμού, ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της φετινής ανασκαφικής περιόδου. Επιπλέον, τα Πανεπιστήμια Φρανκφούρτης (διευθυντής: Matthias Recke) και Κιέλου/Βύρτσμπουργκ (υπεύθυνος πεδίου: Philipp Kobusch) πραγματοποίησαν έρευνες στο Ιερό του Απόλλωνα στη Φραγγίσσα, στην περιοχή Πέρα Ορεινής.

Μια ανακάλυψη που άλλαξε τα δεδομένα το 1885

Το 1885, ο Γερμανός αρχαιολόγος Ohnefalsch-Richter ξεκίνησε ανασκαφές κοντά στην αρχαία Ταμασσό. Εκεί, βρήκε ένα από τα πιο εντυπωσιακά ιερά της εποχής: το αγροτικό ιερό του Απόλλωνα, γνωστό ως Φραγγίσσα. Ο χώρος είχε εκατοντάδες αναθηματικά αγάλματα, πολλά από τα οποία ήταν τεράστια. Έπειτα, ο αρχαιολόγος κάλυψε τελείως το ιερό μετά την ανασκαφή, μαζί με τις βάσεις των αγαλμάτων και τους τοίχους. Με τα χρόνια, όμως, η ακριβής θέση του ξεχάστηκε.

Η επιστροφή του ιερού μετά από 140 χρόνια

Σχεδόν 140 χρόνια μετά, το ιερό ανοίγει και πάλι. Πλέον, είναι προσβάσιμο στη σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα. Συγκεκριμένα, το 2021, Γερμανοί αρχαιολόγοι από τα ίδια πανεπιστήμια άρχισαν ξανά την αναζήτηση της χαμένης θέσης. Επιπλέον, πέρσι, μετά από επίμονη προσπάθεια, εντόπισαν την παλιά ανασκαφή με δύο τομές. Αντίστοιχα, φέτος το ιερό ανασκάφηκε συστηματικά. Έτσι, οι αρχαιολόγοι βρήκαν τα τείχη της αυλής των αναθημάτων και πάνω από 100 βάσεις αγαλμάτων, πολλές με τεράστιο μέγεθος. Το απρόσμενο ήταν ότι, εκτός από τις βάσεις, βρέθηκαν και πολλά θραύσματα αγαλμάτων που δεν είχαν αναγνωριστεί τότε.

Νέα δεδομένα και σημαντικά ευρήματα

Αυτά τα νέα ευρήματα μεγαλώνουν τη γνώση μας για τον χώρο. Πολλά αγάλματα στο Κυπριακό Μουσείο και στο Βασιλικό Μουσείο του Τορόντο μπορούν να αποκατασταθούν με τα καινούργια θραύσματα. Οι ερευνητές βρήκαν και νέους τύπους αγαλμάτων, που δεν γνωρίζαμε μέχρι τώρα από τη Φραγγίσσα. Η ανακάλυψη γιγαντιαίων πελμάτων αποδεικνύει την ύπαρξη κολοσσιαίων ανδρικών αγαλμάτων από ασβεστόλιθο της αρχαϊκής εποχής. Μέχρι σήμερα, τέτοια αγάλματα γνωρίζαμε μόνο από τερακότα, όπως ο διάσημος “Κολοσσός της Ταμασσού”. Επιπλέον, βρέθηκαν γυάλινες χάντρες και αιγυπτιακά φυλακτά από φαγεντιανή, που δεν είχαν εντοπιστεί ξανά ως αναθήματα.

Επιγραφές και διαχρονική σημασία του ιερού

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανακάλυψη δύο βάσεων με επιγραφές. Συγκεκριμένα, η μία έχει χαρακτήρες της κυπροσυλλαβικής γραφής, ενώ η άλλη αναφέρεται στα ελληνικά στους Πτολεμαίους, που ήταν οι ελληνιστικοί ηγεμόνες της Αιγύπτου και κυρίαρχοι της Κύπρου εκείνη την εποχή. Έτσι, το ιερό είχε σημασία όχι μόνο στην αρχαϊκή εποχή (7ος-6ος αιώνας π.Χ.), αλλά και αργότερα. Επιπλέον, τότε φαίνεται πως επεκτάθηκε, με μια μεγάλη περιστύλια αυλή να προστίθεται δίπλα στην αίθουσα των αναθημάτων, πιθανόν για συμποσιακές τελετές.

Το μέλλον της έρευνας

Τα νέα ευρήματα μας δίνουν στοιχεία όχι μόνο για τη λατρεία, αλλά και για την αρχιτεκτονική του ιερού. Πρώτη φορά οι αρχαιολόγοι μπορούν να μελετήσουν με λεπτομέρεια το οικοδόμημα, που ως τώρα ήταν ελλιπώς τεκμηριωμένο. Η αυλή των αναθημάτων πέρασε πολλές φάσεις κατασκευής και χρήσης. Με την περαιτέρω έρευνα, θα αποκαλυφθούν ακόμα περισσότερα για τα τελετουργικά και τον χώρο, όπως λειτουργούσε στην αρχαιότητα.

Πηγή : gov.cy

Το άρθρο Φραγγίσσα: Η εντυπωσιακή επανανακάλυψη του χαμένου Ιερού του Απόλλωνα στην Κύπρο εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.