Η Πολιορκημένη Πώληση της Βαργυλίας

Οι ιδιώτες ιδιοκτήτες από την Βαργυλία, αρχαία Ελληνική πόλη στην Τουρκία που χρονολογείται από τον 5ο αιώνα π.Χ. και βρίσκεται κοντά στον κόλπο Γκουλούκ της Μικράς Ασίας, προσπαθούν να την πωλήσουν εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία. Παρά το γεγονός ότι η αρχική αγγελία το 2015 περιέγραφε έναν «αρχαιολογικό χώρο πρώτου βαθμού» με εξαιρετική θέα στη λίμνη Bird Heaven, κανένας αγοραστής δεν έχει ολοκληρώσει την αγορά. Αρχικά, οι ιδιοκτήτες ζητούσαν 22 εκατομμύρια τουρκικές λίρες (περίπου 8 εκατομμύρια ευρώ εκείνη την εποχή). Ωστόσο, έκτοτε, έχουν μειώσει σημαντικά την τιμή, επαναφέροντας την πόλη στην αγορά πολλές φορές χωρίς επιτυχία.

Το Ιδιοκτησιακό Αδιέξοδο και η Ανησυχία των Αρχαιολόγων

Το κεντρικό εμπόδιο για τη διάσωση της πόλης είναι το ιδιοκτησιακό της καθεστώς. Συγκεκριμένα, πολλοί μέτοχοι κατέχουν ιδιωτικά τη γη από το 1927, συμπεριλαμβανομένων των τειχών, του θεάτρου και της νεκρόπολης. Αυτή η συνθήκη εμποδίζει ενεργά το τουρκικό κράτος να ξεκινήσει επίσημες ανασκαφές ή να εφαρμόσει μέτρα προστασίας. Εξαιτίας αυτού, Τούρκοι αρχαιολόγοι, όπως η Μπινούρ Τσελεμπί του Συλλόγου Αρχαιολόγων, απευθύνουν συνεχώς εκκλήσεις προς το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Ζητούν την άμεση απαλλοτρίωση της Βαργυλίας και άλλων παρόμοιων χώρων, καθώς το κράτος αδυνατεί να εγγυηθεί την ασφάλειά τους. Η Τσελεμπί τονίζει ότι οι περιορισμένοι προϋπολογισμοί συχνά οδηγούν το κράτος να απαλλοτριώνει γη μόνο όταν προκύπτουν άλλα δημόσια έργα. Επιπλέον, προειδοποιεί ότι ορισμένοι ιδιοκτήτες ίσως επιχειρήσουν να υποβαθμίσουν την αρχαιολογική αξία του χώρου, ελπίζοντας να επιτύχουν την άρση της προστασίας για μελλοντική δόμηση. Παρ’ όλα αυτά, ξεκαθαρίζει ότι οποιοσδήποτε ιδιώτης αγοράσει τον χώρο, δεν μπορεί νομικά να προβεί σε καμία κατασκευαστική δραστηριότητα.

Ο Μύθος του Βελλεροφόντη και η Ίδρυση της Πόλης

Η αρχαία παράδοση αποδίδει την ίδρυση της πόλης στον μυθικό ήρωα Βελλεροφόντη. Σύμφωνα με τον μύθο, ο ήρωας ονόμασε την πόλη «Βαργυλία» προς τιμήν του συντρόφου του, Βάργυρου. Ο Βάργυρος βρήκε τραγικό θάνατο όταν τον κλώτσησε το φτερωτό άλογο του Βελλεροφόντη, ο Πήγασος.

Θρησκευτική και Στρατηγική Σημασία στην Αρχαιότητα

Η πόλη κατείχε εξέχουσα θέση ως θρησκευτικό κέντρο, λατρεύοντας κυρίως την προστάτιδα θεά της, την Άρτεμιδα Κινδύα. Ο γεωγράφος Στράβων, μεταξύ άλλων αρχαίων συγγραφέων, κατέγραψε την τοπική δοξασία ότι ούτε η βροχή ούτε το χιόνι άγγιζαν ποτέ το άγαλμα της θεάς. Τα νομίσματα της πόλης απεικόνιζαν συχνά την Άρτεμιδα Κινδύα και τον Πήγασο. Παράλληλα, η Βαργυλία λειτουργούσε ως στρατηγική ναυτική βάση. Ο βασιλιάς Φίλιππος Ε’ της Μακεδονίας χρησιμοποίησε το λιμάνι της για να διαχειμάσει τον στόλο του, όταν ο ενωμένος στόλος της Περγάμου και της Ρόδου τον απέκλεισε. Αργότερα, μετά την επικράτησή τους επί της Μακεδονίας, οι Ρωμαίοι παραχώρησαν ελευθερία στη Βαργυλία, αναγνωρίζοντας τη σημασία της.

Τα Ορατά Ερείπια Ελλείψει Ανασκαφών

Επειδή το κράτος δεν έχει διενεργήσει ποτέ επίσημες ανασκαφές λόγω του ιδιωτικού καθεστώτος, οι επισκέπτες σήμερα βλέπουν μόνο τα επιφανειακά ερείπια. Παρόλα αυτά, τα ορατά μνημεία παραμένουν εντυπωσιακά και εκτεταμένα. Αυτά περιλαμβάνουν:

• Αμυντικά τείχη: Οι περιηγητές διακρίνουν ευδιάκριτα σημαντικά τμήματα των οχυρώσεων του 4ου αιώνα π.Χ. και της ελληνιστικής εποχής.
• Θέατρο: Ο λόφος φιλοξενεί τα λαξευμένα ερείπια ενός θεάτρου ή ωδείου (μικρότερου στεγασμένου θεάτρου).
• Ακρόπολη: Στο υψηλότερο σημείο της πόλης, οι αρχαιολόγοι εντοπίζουν τα θεμέλια των κύριων θρησκευτικών και αμυντικών κτιρίων.
• Διάσπαρτα Ερείπια: Ο χώρος είναι γεμάτος με υπολείμματα ναών, ραβδωτούς κίονες και άλλες μνημειώδεις κατασκευές.
• Μεταγενέστερες Περίοδοι: Στον χώρο υπάρχουν επίσης ερείπια Ρωμαϊκού λουτρού και μια νεκρόπολη που είναι από τη Βυζαντινή εποχή.

Το «Εξόριστο» Γλυπτό της Σκύλλας

Δυστυχώς, το πιο διάσημο γλυπτό εύρημα της Βαργυλίας δεν υπάρχει πλέον στην Τουρκία. Ένα μεγάλο Ελληνιστικό ταφικό μνημείο, αφιερωμένο στο θαλάσσιο τέρας Σκύλλα, κοσμούσε κάποτε την περιοχή του λιμανιού. Κατά τον 19ο αιώνα, Βρετανοί απέκτησαν το υπερφυσικού μεγέθους μαρμάρινο γλυπτό της Σκύλλας μαζί με άλλα θραύσματα. Σήμερα, το Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο εκθέτει αυτό το σπουδαίο εύρημα στη συλλογή του.

Το Αβέβαιο Μέλλον της Αρχαίας Πόλης

Καθώς η Βαργυλία, αρχαία Ελληνική πόλη στην Τουρκία παραμένει εγκλωβισμένη μεταξύ ιδιωτικών συμφερόντων και κρατικής αδράνειας, η φθορά από τον χρόνο και η απειλή της αρχαιοκαπηλίας εντείνονται. Η διεθνής κοινότητα και οι αρχαιολόγοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι το τουρκικό κράτος θα βρει τελικά τους πόρους για να απαλλοτριώσει την πόλη. Μόνο έτσι θα εξασφαλίσει τη διάσωση και την ανάδειξη μιας σπουδαίας σελίδας της Ιωνικής ιστορίας, προτού η αρχαία πόλη πάψει οριστικά να υπάρχει.

Το άρθρο Βαργυλία: Μια αρχαία Ελληνική πόλη προς πώληση στην Τουρκία εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Ίδρυση και Εμπορική Δύναμη

Αρχικά, Έλληνες άποικοι από το Άργος ιδρύουν την Άσπενδο περίπου το 1000 π.Χ., χτίζοντάς την σε στρατηγική θέση κοντά στον πλωτό ποταμό Ευρυμέδοντα. Χάρη σε αυτή τη θέση, η πόλη αναπτύσσει σημαντικά το εμπόριο και, ως αποτέλεσμα, γνωρίζει μεγάλη ακμή κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., καθώς οι κάτοικοι εξάγουν πολλά γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα. Επιπλέον, η ιστορία της πόλης σημαδεύεται από ένα καθοριστικό γεγονός, όταν το 467 π.Χ. ο Αθηναίος στρατηγός Κίμων νικά τους Πέρσες σε μια σπουδαία ναυμαχία που γίνεται ακριβώς στον ποταμό της.

Κατακτήσεις και Ρωμαϊκή Κυριαρχία

Αργότερα, το 333 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος κατακτά την πόλη. Κατόπιν, το 190 π.Χ. οι Ρωμαίοι κυριεύουν την Άσπενδο. Η πόλη υφίσταται αρχικά μεγάλες καταστροφές. Στη ρωμαϊκή περίοδο όμως ανακάμπτει πλήρως και ακμάζει ξανά. Μάλιστα, οι κάτοικοι της δίνουν το όνομα Πριμόπολις. Το όνομα αυτό δείχνει την εμπορική της σημασία.

Το Μεγαλοπρεπές Θέατρο

Το αρχαίο θέατρο της Ασπένδου ξεχωρίζει ανάμεσα στα ερείπια. Οι ειδικοί το θεωρούν το καλύτερα διατηρημένο παγκοσμίως. Ο αρχιτέκτονας Ζήνων σχεδίασε αυτό το σπουδαίο έργο. Ο ίδιος το έχτισε γύρω στο 155 μ.Χ. Δύο πλούσιοι αδελφοί, οι Κούρτιοι, χρηματοδότησαν την κατασκευή. Το θέατρο χωρά περίπου επτά χιλιάδες θεατές. Το κοίλο του διαθέτει τρία διαφορετικά διαζώματα.

Αρχιτεκτονικές Καινοτομίες

Στο αρχαίο θέατρο της Ασπένδου η πρόσοψη της σκηνής παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Το ύψος της έφτανε τα δεκατέσσερα μέτρα περίπου. Επιπλέον, μια ξύλινη στέγη σκέπαζε όλη τη σκηνή. Αυτή η στέγη πρόσφερε άριστη ακουστική και προστασία. Οι τεχνίτες την κρεμούσαν από πενήντα οκτώ ειδικούς ιστούς. Έτσι, προστάτευαν τους ηθοποιούς αλλά και το σκηνικό.

Το Εντυπωσιακό Υδραγωγείο

Εκτός από το θέατρο, οι Ρωμαίοι έχτισαν και υδραγωγείο. Αυτό το έργο έφερνε νερό στην πόλη από μακριά. Το ρωμαϊκό υδραγωγείο αποτελεί σπουδαίο τεχνικό επίτευγμα. Οι μηχανικοί του δημιούργησαν ένα θαύμα για την εποχή. Οι αρχαιολόγοι θαυμάζουν ακόμα την περίπλοκη δομή του.

Νέα Ζωή στα Βυζαντινά και Σελτζουκικά Χρόνια

Στα επόμενα χρόνια, η εμπορικότητα της πόλης μειώνεται. Ωστόσο, οι κάτοικοι δεν εγκαταλείπουν το περήφανο θέατρο. Στα βυζαντινά χρόνια το μετατρέπουν σε καραβάν-σεράι. Αργότερα, οι Σελτζούκοι σουλτάνοι το χρησιμοποιούν ως ανάκτορο. Αυτή η συνεχής χρήση βοήθησε αποφασιστικά στη διάσωσή του. Για αυτό το λόγο είναι σε τόσο καλή κατάσταση.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Αρχαία Ελληνικά (@arxaiaellinika)

Πηγή εικόνας: Saffron Blaze wikipedia

Το άρθρο Αρχαίο Θέατρο Ασπένδου: Το Αρχιτεκτονικό Θαύμα του Ζήνωνα εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.