Στρασβούργο: Μια μοναδική αρχαιολογική τομή από τη Ρωμαϊκή εποχή έως σήμερα
Μια εξαιρετικής σημασίας αρχαιολογική ανασκαφή στο ιστορικό κέντρο του Στρασβούργο αποκάλυψε μια εντυπωσιακή αλληλουχία ανθρώπινης κατοίκησης που εκτείνεται από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έως τον 21ο αιώνα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Institut national de recherches archéologiques préventives (Inrap), στην οδό 3 rue Sainte-Hélène, και προσφέρει μια σπάνια, στρωματογραφικά τεκμηριωμένη αφήγηση της αστικής εξέλιξης στην ανατολική Γαλλία.
Προληπτική αρχαιολογία στην «καρδιά» της πόλης
Η ανασκαφή εντάχθηκε στο πλαίσιο προληπτικής αρχαιολογίας, ύστερα από εντολή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Πολιτιστικών Υποθέσεων (Drac Grand Est), πριν από την ανέγερση νέας τουριστικής μονάδας.
Το οικόπεδο, έκτασης 462 τ.μ., βρίσκεται στο ιστορικό «νησί-έλλειψη» του Στρασβούργου, δηλαδή στον πυρήνα της αρχαίας και μεσαιωνικής πόλης. Οι αρχαιολόγοι έφτασαν σε βάθος σχεδόν τεσσάρων μέτρων, αποκαλύπτοντας διαδοχικά στρώματα κατοίκησης μέσα σε αλλουβιακές αποθέσεις του Ρήνου και των ποταμών της περιοχής Ried.
Οι ρωμαϊκές canabae του Argentoratum
Τον 1ο αιώνα μ.Χ., το Στρασβούργο ήταν γνωστό ως Argentoratum και φιλοξενούσε στρατόπεδα ρωμαϊκών λεγεώνων. Γύρω από αυτά αναπτύχθηκαν οι canabae legionis – αστικές συνοικίες πολιτών που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του στρατού.
Η ανασκαφή στη rue Sainte-Hélène επιβεβαίωσε την ύπαρξη αυτής της πολιτικής εγκατάστασης. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τουλάχιστον δύο ημιυπόγεια κελάρια του 2ου–3ου αιώνα μ.Χ., τα οποία ρίχνουν φως στην καθημερινή ζωή της ρωμαϊκής περιόδου.
Τα στρώματα επίχωσης περιείχαν:
- ζωγραφισμένο επίχρισμα τοίχων
- κεραμίδες στέγης (tegulae και imbrices)
- υπολείμματα torchis (πλέγμα κλαδιών με πηλό)
Τα στοιχεία αυτά μαρτυρούν μόνιμα κτίρια μικτής χρήσης, με ξύλινο σκελετό και διακοσμημένα εσωτερικά, αποδεικνύοντας ότι οι canabae αποτελούσαν ζωντανά οικονομικά και κοινωνικά κέντρα – όχι πρόχειρους οικισμούς.
Μεσαιωνική αστική ανάπτυξη (12ος–16ος αιώνας)
Πάνω από τα ρωμαϊκά στρώματα αποκαλύφθηκε ένα πυκνό πλέγμα μεσαιωνικής δόμησης, που χρονολογείται από τα τέλη του 12ου αιώνα και εξής.
Οι τοίχοι, κατασκευασμένοι κυρίως από πορτοκαλί πλίνθους, σχηματίζουν ένα σύνθετο οικοδομικό σύνολο με αλλεπάλληλες φάσεις ανέγερσης, τροποποίησης και κατεδάφισης. Η εκτεταμένη επαναχρησιμοποίηση υλικών δείχνει τη συνεχή οικοδομική δραστηριότητα σε μια πόλη που αναπτυσσόταν ραγδαία.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν:
- λάκκοι και πηγάδια του 12ου–13ου αιώνα
- χαμηλής ποιότητας ωμοπλινθοδομές, ενδεικτικές πιο ταπεινών κατοικιών
Η κεραμική ανάλυση και οι στρωματογραφικές σχέσεις επιτρέπουν τη λεπτομερή ανασύσταση των φάσεων κατοίκησης.
Η Συντεχνία των Υφαντουργών και τα μνημειακά αποχωρητήρια
Στα τέλη του 14ου αιώνα, ο χώρος συνδέθηκε με τη Συντεχνία των Υφαντουργών (Tucherzunft), έναν από τους ισχυρότερους επαγγελματικούς θεσμούς της μεσαιωνικής πόλης. Τα κτίρια φαίνεται πως λειτουργούσαν ως παραρτήματα του συντεχνιακού συγκροτήματος, πιθανώς με αίθουσα συμποσίων (Trinkstube).
Η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη αφορά ένα μνημειακό συγκρότημα θολωτών αποχωρητηρίων, διαστάσεων 3,15 × 2,50 μ. και ύψους άνω των 5 μ. Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε σταδιακά, με εκτενή φωτογραμμετρική τεκμηρίωση και τρισδιάστατη ανακατασκευή.
Η επίχωση των αποχωρητηρίων αποκάλυψε έναν ανεκτίμητο θησαυρό καθημερινής ζωής:
- μεσαιωνική κεραμική
- οστά ζώων και ψαριών
- θραύσματα γυάλινων ποτηριών
- μεταλλικά μαχαιροπίρουνα
- κεραμικά πλακίδια σόμπας με αφηγηματικές παραστάσεις
Το σύνολο προσφέρει μοναδικές πληροφορίες για τη διατροφή, το εμπόριο και τις κοινωνικές συνήθειες των εύπορων υφαντουργών.
Από τη Γαλλική Επανάσταση στη σύγχρονη εποχή
Με την κατάργηση των συντεχνιών το 1791, το κτίριο εισήλθε σε μια μακρά περίοδο μετασχηματισμών. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα και τα αρχεία καταγράφουν διαδοχικές χρήσεις:
θέατρο → συναγωγή → κατάστημα επίπλων → μπιστρό → γυμναστικός σύλλογος → κινηματογράφος → μπρασερί → αποθήκες και κατοικίες.
Η τελική κατεδάφιση το 2023 άνοιξε τον δρόμο τόσο για νέα ανάπτυξη όσο και για αυτή τη μοναδική αρχαιολογική έρευνα.
Έρευνα σε εξέλιξη και η «βιογραφία» ενός οικοπέδου
Παρότι οι ανασκαφές ολοκληρώθηκαν, η επιστημονική μελέτη συνεχίζεται. Εξειδικευμένοι ερευνητές αναλύουν κεραμικά, ζωολογικά κατάλοιπα, γυαλί, φυτικά υπολείμματα, αρχιτεκτονικά στοιχεία και αρχειακές πηγές.
Στόχος είναι η πλήρης ανασύσταση της αστικής βιογραφίας του οικοπέδου. Σε μόλις 462 τ.μ., αποτυπώνονται σχεδόν δύο χιλιετίες ιστορίας, που αντικατοπτρίζουν τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές μεταβολές του ίδιου του Στρασβούργου.
Το παράδειγμα της rue Sainte-Hélène υπενθυμίζει με τον πιο εύγλωττο τρόπο ότι κάτω από τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις κρύβονται βαθιά, πολυεπίπεδα αρχεία ανθρώπινης ζωής – έτοιμα να διαβαστούν και να ερμηνευτούν.
