Ποια ήταν η Ιπποθόη: Η ετυμολογία και ο συμβολισμός του ονόματος
Το όνομα Ιπποθόη προέρχεται από τις λέξεις ίππος (άλογο) και θέω (τρέχω) ή θοή (ταχύτητα), και σημαίνει «αυτή που τρέχει γρήγορα σαν άλογο» ή «η ορμητική». Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, το όνομα αυτό δεν ανήκει σε ένα μόνο πρόσωπο, αλλά εμφανίζεται σε διαφορετικούς μύθους, περιγράφοντας πέντε διαφορετικές γυναίκες.
1. Ιπποθόη, η Νηρηίδα (Η Κόρη των Κυμάτων)
Η πιο γνωστή Ιπποθόη είναι μία από τις 50 Νηρηίδες, τις θαλάσσιες νύμφες που ήταν κόρες του Νηρέα (του «Γέροντα της Θάλασσας») και της Ωκεανίδας Δωρίδας. Το όνομά της συμβολίζει την ταχύτητα και την ορμή των θαλάσσιων κυμάτων, που συχνά παρομοιάζονταν με άγρια άλογα.
- Ο Ησίοδος τη μνημονεύει στο έργο του, περιγράφοντάς την ως «αξιαγάπητη» (ἐρόεσσα).
- Ο Απολλόδωρος την καταγράφει επίσης στον αναλυτικό κατάλογο των Νηρηίδων.
Αρχαίο Κείμενο (Ησίοδος, Θεογονία, στ. 251): «…Ἱπποθόη τ’ ἐρόεσσα καὶ Ἱππονόη ῥοδόπηχυς. Κυμοδόκη θ’, ἣ κύματ’ ἐν ἠεροειδέι πόντῳ…»
Αρχαίο Κείμενο (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 1.2.7): «Νηρέως δὲ καὶ Δωρίδος Νηρηίδες, ὧν τὰ ὀνόματα… Γαλάτεια Ἀκταίη Ποντομέδουσα Ἱπποθόη Λυσιάνασσα…»
2. Ιπποθόη, η Κόρη του Μήστορα (Ο Μύθος της Αρπαγής)
Η δεύτερη Ιπποθόη προέρχεται από έναν σπουδαίο βασιλικό οίκο. Ήταν κόρη του Μήστορα (γιου του ήρωα Περσέα) και της Λυσιδίκης (κόρης του Πέλοπα). Ο θεός Ποσειδώνας την ερωτεύτηκε, την άρπαξε και την πήγε στις Εχινάδες νήσους. Εκεί, η Ιπποθόη γέννησε τον Τάφιο, ο οποίος αργότερα ίδρυσε την πόλη Τάφο και έγινε βασιλιάς των Ταφίων (Τηλεβόων).
Αρχαίο Κείμενο (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 2.4.5): «…ἐκ δὲ Μήστορος καὶ Λυσιδίκης τῆς Πέλοπος Ἱπποθόη. ταύτην ἁρπάσας Ποσειδῶν καὶ κομίσας ἐπὶ τὰς Ἐχινάδας νήσους μίγνυται, καὶ γεννᾷ Τάφιον…»
3. Ιπποθόη, η Αμαζόνα (Η Πολεμίστρια της Τροίας)
Μια εντελώς διαφορετική φιγούρα με αυτό το όνομα ήταν μια Αμαζόνα. Η Ιπποθόη πολέμησε στον Τρωικό Πόλεμο στο πλευρό των Τρώων, ακολουθώντας την ξακουστή βασίλισσά της, την Πενθεσίλεια. Σύμφωνα με τον επικό κύκλο, βρήκε ηρωικό θάνατο στο πεδίο της μάχης, πολεμώντας εναντίον του Αχιλλέα.
- Ο ποιητής Κόιντος ο Σμυρναίος, στο έπος του που λειτουργεί ως συνέχεια της Ιλιάδας, την αναφέρει ανάμεσα στις δώδεκα κορυφαίες και ατρόμητες Αμαζόνες που συνόδευαν την Πενθεσίλεια.
Αρχαίο Κείμενο (Κόιντος Σμυρναίος, Τα μεθ’ Όμηρον / Posthomerica, Βιβλίο 1, στ. 42-47): «ἔνθ’ ἄρ’ ἔην Κλονίη Πολεμοῦσά τε Δηρινόη τε / Εὐάνδρη τε καὶ Ἀντάνδρη καὶ δῖα Βρέμουσα / ἠδὲ καὶ Ἱπποθόη, μετὰ δ’ Ἁρμοθόη κυανῶπις… τόσσαι ἄρ’ ἀμφιέποντο δαΐφρονι Πενθεσιλείῃ.»
4. Ιπποθόη, η Δαναΐδα (Ο Αιματηρός Γάμος)
Στον σκοτεινό μύθο των Δαναΐδων, η Ιπποθόη ήταν μία από τις 50 κόρες του βασιλιά Δαναού. Όπως και οι αδερφές της, εξαναγκάστηκε να παντρευτεί έναν από τους 50 γιους του Αιγύπτου (τον εξάδελφό της). Ο σύζυγος που της κληρώθηκε ήταν ο Όβριμος. Υπακούοντας στην εντολή του πατέρα της, η Ιπποθόη δολοφόνησε τον Όβριμο την πρώτη νύχτα του γάμου τους.
Αρχαίο Κείμενο (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 2.1.5): Στο συγκεκριμένο απόσπασμα, ο Απολλόδωρος απαριθμεί τα ζευγάρια, αναφέροντας ποια Δαναΐδα σκότωσε ποιον γιο του Αιγύπτου: «…Ἱπποθόη δ’ Ὄβριμον…»
5. Ιπποθόη, η Κόρη του Πελία (Η Πελιάδα)
Τέλος, μια άλλη Ιπποθόη ήταν πριγκίπισσα της Ιωλκού. Ήταν κόρη του διαβόητου βασιλιά Πελία (εκείνου που έστειλε τον Ιάσονα να φέρει το Χρυσόμαλλο Δέρας) και της Αναξιβίας (ή Φυλομάχης). Αδερφές της ήταν η περίφημη Άλκηστη, η Πεισιδίκη και η Πελοπία.
Αρχαίο Κείμενο (Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 1.9.10): «Πελίᾳ δὲ ἐξ Ἀναξιβίας τῆς Βίαντος, ὡς δὲ ἔνιοι λέγουσι Φυλομάχης τῆς Ἀμφίονος, ἐγένετο Ἄκαστος παῖς, καὶ θυγατέρες Πεισιδίκη Πελοπία Ἱπποθόη Ἄλκηστις.»
6. Η Λατινική Γραμματεία: Ο Υγίνος και οι Αμαζόνες
Η Ιπποθόη η Αμαζόνα δεν αναφέρεται μόνο από τον Έλληνα επικό Κόιντο τον Σμυρναίο, αλλά διασώζεται και στη Λατινική γραμματεία από τον Ρωμαίο συγγραφέα και μυθογράφο Γάιο Ιούλιο Υγίνο (Gaius Julius Hyginus) στο έργο του Fabulae (Μύθοι). Στο κεφάλαιο 163, ο Υγίνος παραθέτει έναν αναλυτικό κατάλογο με τα ονόματα των θρυλικών Αμαζόνων.
Αυτούσιο Λατινικό Κείμενο (Hyginus, Fabulae, 163 – AMAZONES): «Ocyale, Dioxippe, Iphinome, Xanthe, Hippothoe, Otrere, Antioche, Laomache, Glauce, Agaue, Theseis, Hippolyte, Clymene, Polydora, Penthesilea.»
7. Η Σύγχρονη Επιστήμη: Η πεταλούδα Lycaena hippothoe
Για να κλείσουμε την έρευνά μας και να πιάσουμε το απόλυτο όριο της παγκόσμιας γνώσης γύρω από αυτό το όνομα, πρέπει να σημειώσουμε ότι η Ιπποθόη ξεπέρασε τα όρια της Μυθολογίας και πέρασε στη Βιολογία. Το 1761, ο «πατέρας» της σύγχρονης βιολογικής ταξινομίας, ο Κάρολος Λινναίος (Carl Linnaeus), γοητευμένος από την αρχαία ελληνική μυθολογία, έδωσε το όνομα της Ιπποθόης σε ένα σπάνιο και εντυπωσιακό είδος πεταλούδας, η οποία ονομάζεται επισήμως Lycaena hippothoe (γνωστή στην αγγλική ορολογία και ως Purple-edged Copper).
