Η κληρονομιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Κεντρική Ασία
Κατά τη διάρκεια των εκστρατειών του στην Ασία, ο Μέγας Αλέξανδρος έθεσε τα θεμέλια για το Ελληνικό Βασίλειο της Βακτρίας, το οποίο άκμασε για 150 χρόνια στα εδάφη του σημερινού Αφγανιστάν, Ουζμπεκιστάν και Τατζικιστάν. Παρόλο που οι αιώνες μετέτρεψαν τις ένδοξες πόλεις του σε ερείπια.. Ένα αρχαίο Ελληνικό νόμισμα έγινε η σφραγίδα της Κεντρικής Τράπεζας του Αφγανιστάν και παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα. Αυτό το ιστορικό σύμβολο κοσμεί κάθε τραπεζογραμμάτιο της χώρας, συνδέοντας το αρχαίο παρελθόν με τη σύγχρονη οικονομική πραγματικότητα.
Το Ελληνικό νόμισμα Τράπεζας Αφγανιστάν και ο Βασιλιάς Ευκρατίδης
Η Da Afghanistan Bank, η οποία ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1939, επέλεξε για τη σφραγίδα της ένα ασημένιο τετράδραχμο του 2ου αιώνα π.Χ. Το νόμισμα αυτό φέρει την ελληνική επιγραφή «ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΥΚΡΑΤΙΔΟΥ», τιμώντας έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ηγεμόνες της Βακτρίας. Επιπλέον, η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία.. Καθώς η τότε αφγανική ηγεσία επιδίωκε να αναδείξει την αρχαιότητα και το κύρος του κράτους μέσα από την κλασική Ελληνική παιδεία.
Η στρατηγική επιλογή για το Ελληνικό νόμισμα Τράπεζας Αφγανιστάν
Ο Βασιλιάς Ζαχίρ Σαχ υιοθέτησε το συγκεκριμένο σύμβολο ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου εκσυγχρονισμού της χώρας. Ένα αρχαίο Ελληνικό νόμισμα έγινε η σφραγίδα της Κεντρικής Τράπεζας του Αφγανιστάν ακριβώς επειδή η κυβέρνηση ήθελε να ευθυγραμμίσει την ταυτότητα του Αφγανιστάν με τα πρότυπα των «προηγμένων» εθνών. Μέσα από αυτή την κίνηση, οι Αφγανοί αξιωματούχοι απέδειξαν ότι η χώρα τους διαθέτει βαθιές πολιτισμικές ρίζες που συνδέονται με την παγκόσμια ιστορία και την κλασική αρχαιότητα.
Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις και η Γαλλική Αποστολή
Η αρχαιολογική σκαπάνη έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε αυτή την επιλογή. Συγκεκριμένα, το 1922 ο Βασιλιάς Αμμανουλάχ ίδρυσε τη Γαλλική Αρχαιολογική Υπηρεσία στο Αφγανιστάν (DAFA). Επιπλέον, οι Γάλλοι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως σπάνια ευρήματα στο Μπαγκράμ και τη Χάντα. Τα ανασκαφικά αυτά δεδομένα εντυπωσίασαν την αφγανική ελίτ και εμπλούτισαν άμεσα το Εθνικό Μουσείο στην Καμπούλ. Ως αποτέλεσμα, οι ανακαλύψεις αυτές ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι η ελληνική κληρονομιά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής ταυτότητας της χώρας. Με αυτόν τον τρόπο, το Αφγανιστάν διεκδίκησε ένα μερίδιο στην κλασική καταγωγή, την οποία εκτιμούσε ιδιαίτερα η Δύση εκείνη την εποχή.
Η ιστορική διαδρομή και η επιβίωση του συμβόλου
Αξίζει να σημειώσουμε ότι το νόμισμα εμφανίστηκε επίσημα στα χαρτονομίσματα το 1979, αντικαθιστώντας θρησκευτικά και κομμουνιστικά εμβλήματα της προηγούμενης περιόδου. Παρά τις δραματικές πολιτικές αλλαγές και την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, η σφραγίδα παραμένει αμετάβλητη. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, παρά την ιδεολογική τους ατζέντα, το αρχαίο Ελληνικό νόμισμα έγινε η σφραγίδα της Κεντρικής Τράπεζας του Αφγανιστάν και συνεχίζει να αποτελεί το επίσημο σύμβολο της οικονομικής αρχής της χώρας, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη του Ευκρατίδη και των Ελλήνων της Ανατολής.
