Ένα Ταξίδι στην Καρδιά της Σπάρτης
Ο καθηγητής Paul Cartledge του Πανεπιστημίου Cambridge, ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στη Σπάρτη, παρουσιάζει την αληθινή ιστορία της πόλης, ενώ από την εκπαίδευση των παιδιών μέχρι τη θρησκεία και τη θέση των γυναικών ανατρέπει πλήθος διαδεδομένων μύθων.
Τα Πρώτα Βήματα στα Κλασικά Γράμματα
Η αγάπη του Cartledge για την αρχαία Ελλάδα ξεκίνησε σε ηλικία οκτώ ετών, όταν διάβασε εικονογραφημένες εκδόσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Η ιστορία του Οδυσσέα και του πιστού του σκύλου Άργου τον συγκίνησε βαθιά και τον οδήγησε σε μια ζωή αφιερωμένη στη μελέτη της κλασικής γραμματείας.
Γιατί η Σπάρτη Δεν Είχε Τείχη
Σε αντίθεση με άλλες ελληνικές πόλεις, η Σπάρτη δεν έχτισε τείχη μέχρι τον 2ο αιώνα π.Χ. Οι Σπαρτιάτες πίστευαν ότι τα τείχη ήταν σημάδι αδυναμίας· οι ίδιοι θεωρούσαν το στρατιωτικό τους σώμα το μοναδικό «τείχος» που χρειαζόταν η πόλη. Όταν όμως η δύναμή τους μειώθηκε, αναγκάστηκαν να οχυρωθούν.
Η Εκπαίδευση των Αγoριών – Η Αγωγή
Η αγωγή ξεκινούσε στα επτά χρόνια και διαρκούσε ως τα δεκαοκτώ. Τα παιδιά εκπαιδεύονταν εκτός σπιτιού, σε ομάδες, με αυστηρή πειθαρχία και στόχο την απόλυτη συμμόρφωση στους κανόνες της πόλης. Η εκπαίδευση αυτή ενίσχυε τόσο την πολεμική ετοιμότητα όσο και την ενότητα της κοινότητας.
Οι Είλωτες και η Στρατιωτική Ετοιμότητα
Οι Σπαρτιάτες δεν ασχολούνταν με τη γεωργία· αυτή ήταν δουλειά των ειλώτων. Η συνεχής πιθανότητα εξέγερσης τους ανάγκαζε να διατηρούν μόνιμη στρατιωτική εγρήγορση, ενώ οι εκστρατείες τους στόχευαν τόσο σε ξένους εχθρούς όσο και στον έλεγχο του εσωτερικού πληθυσμού.
Σπαρτιατικές Ιστορίες που Σοκάρουν
Ο βασιλιάς Κλεομένης Α΄ λέγεται ότι αυτοκτόνησε κόβοντας το σώμα του από τα πόδια προς τα πάνω, αφού έπεισε τον είλωτα φύλακά του να του δώσει μαχαίρι. Ο μάντης Ηγησίστρατος, δεμένος σε ξύλινα δεσμά, έκοψε το πόδι του για να δραπετεύσει. Αυτά τα περιστατικά δείχνουν την ακραία φύση των γεγονότων που καταγράφονται για τη Σπάρτη.
Θρησκεία και Απουσία Θεοτήτων
Η λατρεία της Δήμητρας και του Διονύσου ήταν περιορισμένη. Η Δήμητρα, θεά της γεωργίας, συνδεόταν με την παραγωγή των ειλώτων, ενώ ο Διόνυσος, θεός του κρασιού και της έκστασης, συνδεόταν με συμπεριφορές που οι Σπαρτιάτες απέφευγαν. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι έδιναν στους είλωτες ακραίες ποσότητες αδιάλυτου κρασιού, ώστε οι νέοι Σπαρτιάτες να βλέπουν και να αποφεύγουν τη μέθη.
Αξίες και Νοοτροπία
Η Σπάρτη ανατρέπει την κοινή λογική για το πένθος. Μητέρες πανηγύριζαν για τον θάνατο των γιων τους στη μάχη, θεωρώντας ότι πέθαναν ένδοξα. Υπάρχουν ιστορίες όπου μητέρες καταδίωκαν γιους που είχαν λιποτακτήσει.
Συμβουλή για Όσους Θέλουν να Μελετήσουν Κλασικά
Ο Cartledge προτείνει να ξεκινήσει κανείς με καλές μεταφράσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Η εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, έστω και σε βασικό επίπεδο, ανοίγει την πόρτα σε έναν βαθύτερο κόσμο κατανόησης.
