Οι περισσότεροι επισκέπτες της Ακρόπολης γνωρίζουν μόνο έναν ναό της Αθηνάς: τον Παρθενώνα. Ωστόσο, στον Ιερό Βράχο υπήρξαν τουλάχιστον τρεις σημαντικοί ναοί αφιερωμένοι στη θεά. Σήμερα, διασώζονται μόνο θραύσματά τους.

Ο Εκατόμπεδος Ναός: Ο Πρώτος Μεγάλος Ναός

Ο αρχαιότερος σημαντικός ναός της Ακρόπολης ήταν ο Εκατόμπεδος. Ήταν δωρικός, περίπτερος, με έξι κίονες στις στενές πλευρές και δώδεκα στις μακριές. Το όνομά του σημαίνει «με μήκος 100 ποδών» και το γνωρίζουμε από αρχαίες επιγραφές. Τα γλυπτά του, κυρίως από πωρόλιθο, διατήρησαν τα αρχαία χρώματα. Κοσμούσαν τα αετώματα του ναού και μας μεταφέρουν στον μυθικό κόσμο της Αρχαϊκής εποχής.

Θέματα και Διακόσμηση

Ο Εκατόμπεδος φαίνεται πως ήταν αφιερωμένος στην πολεμική υπόσταση της Αθηνάς, ως προστάτιδα της πόλης. Στο αέτωμά του, για παράδειγμα, βλέπουμε λιοντάρια να κατασπαράζουν έναν ταύρο, ενώ δίπλα ο Ηρακλής παλεύει με τον θαλάσσιο δαίμονα Τρίτωνα. Ακόμη, απεικονίζεται ο Τρισώματος δαίμονας που κρατά τα σύμβολα των τριών στοιχείων της φύσης: νερού, φωτιάς και αέρα.

Πού Βρίσκονται Σήμερα τα Θραύσματα

Πολλά θραύσματα του Εκατόμπεδου, αλλά και άλλων ναών, βρέθηκαν διάσπαρτα σε όλη την Ακρόπολη. Κάποια αρχιτεκτονικά μέλη εντοπίστηκαν στα δυτικά του Παρθενώνα και μέχρι τον ναό της Αθηνάς Νίκης. Άλλα βρέθηκαν κοντά στο Ερέχθειο και στην περιοχή του Αρρηφορίου. Τα περισσότερα θραύσματα έχουν καταγραφεί και σήμερα φυλάσσονται είτε στο Μουσείο Ακρόπολης είτε σε ειδικές αποθήκες για την προστασία τους από τις καιρικές συνθήκες.

Πόσα Θραύσματα Έχουν Εντοπιστεί;

Σύμφωνα με καταγραφές της αρχαιολογικής υπηρεσίας, έχουν βρεθεί πάνω από 20.000 διάσπαρτοι λίθοι με αρχαία επεξεργασία και ακόμα 10.000 άμορφα κομμάτια χωρίς σαφή ταυτότητα. Από αυτά, 91 αποδίδονται στον Προπαρθενώνα (τον πρώτο ναό), 30 στον Εκατόμπεδο και 500 στον Αρχαίο Νεώ.

Η Σημασία των Αναστυλώσεων

Η μελέτη αυτών των θραυσμάτων επέτρεψε σε αρχιτέκτονες και αρχαιολόγους, όπως τον καθηγητή Μανόλη Κορρέ, να ανασυνθέσουν τη μορφή του Εκατόμπεδου (περί το 570 π.Χ.) με βάση τα αρχιτεκτονικά μέλη και τα σωζόμενα γλυπτά.

Οι Καταστροφές και η Διάσωση

Τα αρχαία αυτά κομμάτια έμειναν εκτεθειμένα για αιώνες, γι’ αυτό και υπέστησαν φθορές και έχασαν τα χρώματά τους. Σήμερα, τα πιο σημαντικά έχουν μεταφερθεί σε αποθήκες και στο Μουσείο Ακρόπολης. Με τη δουλειά των επιστημονικών ομάδων, πολλά θραύσματα έχουν ταυτιστεί μεταξύ τους. Έτσι, καταλαβαίνουμε καλύτερα πώς ήταν αρχικά οι ναοί.

Μυθικά Θέματα και Ηρωικές Παραστάσεις

Η τέχνη των ναών αυτών εστίαζε σε ήρωες και μυθολογικά τέρατα. Τα πιο εντυπωσιακά γλυπτά αποκαλύφθηκαν το 1888, θαμμένα από τους ίδιους τους Αθηναίους, όταν έκτισαν νέο, μεγαλύτερο ναό. Λίθοι και αρχιτεκτονικά μέλη χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια για την ανοικοδόμηση των τειχών της Ακρόπολης, ειδικά μετά τις καταστροφές των Περσικών Πολέμων.

Τα Γλυπτά της Αρχαϊκής Εποχής

Σήμερα, οι επισκέπτες του Μουσείου Ακρόπολης μπορούν να θαυμάσουν τα αετώματα με τα λιοντάρια και τα μυθικά τέρατα, αλλά και τη Γιγαντομαχία από τον μαρμάρινο ναό της Αθηνάς Πολιάδος (525-500 π.Χ.).

Συμπέρασμα

Η Ακρόπολη παραμένει ένας ζωντανός αρχαιολογικός χώρος. Τα θραύσματα των αρχαίων ναών αποκαλύπτουν σταδιακά το πλούσιο παρελθόν της Αθήνας. Η μελέτη τους συμβάλλει στη διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, προσφέροντας πολύτιμα επιστημονικά δεδομένα για την ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Το άρθρο Εκατόμπεδος ναός Ακρόπολης: Ιστορία και θραύσματα εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Ο διεθνούς φήμης ηθοποιός Brian Cox, γνωστός στο ευρύ κοινό από τον ρόλο του στη σειρά «Succession» και παλαιότερα ως Αγαμέμνονας στην «Τροία», διατηρεί μια ξεχωριστή σχέση με την Ελλάδα – όχι μόνο στη μεγάλη οθόνη, αλλά και στην πραγματική ζωή. Μέσα από το νέο ντοκιμαντέρ «The Marbles», ο Cox αναδεικνύει με πάθος την ανάγκη επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στη γενέθλια γη τους.

Το Ντοκιμαντέρ «The Marbles»: Η Σκωτία Πρωτοστατεί στον Επαναπατρισμό

Το ντοκιμαντέρ «The Marbles» του Βρετανού σκηνοθέτη David Wilkinson θα κάνει πρεμιέρα τον Οκτώβριο στο Central Scotland Documentary Festival, τονίζοντας τον ηγετικό ρόλο της Σκωτίας στον επαναπατρισμό πολιτιστικών θησαυρών. Η Σκωτία έχει ήδη επιστρέψει σημαντικά έργα όπως τα Χάλκινα του Μπενίν στη Νιγηρία και ένα ιστορικό ένδυμα των Sioux στις ΗΠΑ, δείχνοντας τον δρόμο για τη σωστή διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Brian Cox: «Τα Γλυπτά Πρέπει να Επιστρέψουν»

Ο σκηνοθέτης τονίζει τη στάση του Brian Cox. Ο γνωστός ηθοποιός δηλώνει ξεκάθαρα: «Τα Γλυπτά δεν πρέπει να βρίσκονται εδώ». Ο ίδιος πιστεύει ότι αν τα Ελγίνεια Μάρμαρα είχαν δοθεί σε μουσείο του Εδιμβούργου, η Σκωτία θα τα είχε ήδη επιστρέψει στην Ελλάδα. Στο ντοκιμαντέρ, ο Λόρδος Ελγιν είναι ο μόνος «κακός». Αντίθετα, η Σκωτία παρουσιάζεται ως ο ηθικός ήρωας. Το μήνυμα είναι σαφές: η ηθική και η ευγένεια είναι πάνω από κάθε υλική κατοχή.

Ο διάσημος Σκωτσέζος ηθοποιός Brian Cox καταθέτει την άποψή του στο ντοκιμαντέρ «The Marbles», στηρίζοντας ανοιχτά τον επαναπατρισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα.

Βρετανική Κυβέρνηση: Μία Πολιτική Περασμένης Εποχής

Το «The Marbles» παρουσιάζει παραδείγματα επιτυχημένου επαναπατρισμού από όλο τον κόσμο. Την ίδια στιγμή, αντιπαραβάλλει τη στάση της Βρετανικής κυβέρνησης, η οποία εμφανίζεται όλο και πιο αναχρονιστική και ξεπερασμένη. Στο ντοκιμαντέρ μιλούν μέλη της Βρετανικής Επιτροπής για την Επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα, όπως η Janet Suzman, ο Paul Cartledge και η Victoria Hislop. Μαζί με ειδικούς στον επαναπατρισμό, καταρρίπτουν τους μύθους για τη «νόμιμη» κτήση των Γλυπτών από τον Ελγιν.

Τα Στοιχεία: Η Αλήθεια για τον Ελγιν και τα Μάρμαρα

Η έρευνα του Wilkinson φέρνει στο φως αρχεία και εφημερίδες της εποχής. Αυτά αποκαλύπτουν πως ακόμα και ο ίδιος ο Ελγιν είχε αμφιβολίες για τη νομιμότητα των πράξεών του. Στις ανώτερες τάξεις της Βρετανίας, πολλοί τον θεωρούσαν κλέφτη και άρπαγα. Εκείνη την εποχή, το Grand Tour στην Ελλάδα ήταν «must» για την αριστοκρατία. Η αρπαγή των Γλυπτών προκαλούσε έντονες αντιδράσεις.

Στήριξη από την Κοινωνία – Όχι από την Ελίτ

Παρά τον παγκόσμιο χαρακτήρα του θέματος, ο Wilkinson εκφράζει παράπονο για τη στάση ορισμένων πλούσιων Ελλήνων και ξένων εφοπλιστών, που δεν στήριξαν οικονομικά το ντοκιμαντέρ, ενώ αντίθετα πολλοί Έλληνες από τα λαϊκά στρώματα συνέβαλαν με το υστέρημά τους. Το Βρετανικό Μουσείο, επίσης, στάθηκε για χρόνια «κλειστό», αρνούμενο την επικοινωνία πριν αναλάβει ο George Osborne.

Στιγμιότυπο από την αίθουσα με τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Η εικόνα αποτυπώνει τον έντονο προβληματισμό για την επιστροφή των εμβληματικών μνημείων στην Ελλάδα.

Η Στροφή της Κοινής Γνώμης στη Βρετανία

Με τον καιρό, όλο και λιγότεροι Βρετανοί πιστεύουν ότι τα Γλυπτά ανήκουν στη Βρετανία. Ιδιαίτερα όταν μαθαίνουν την αλήθεια για το πώς αποκτήθηκαν, αλλάζουν γνώμη. Ο σκηνοθέτης τονίζει ότι αυτός είναι ο βασικός λόγος που δημιούργησε την ταινία: να αποκαταστήσει την ιστορική αλήθεια και να υπενθυμίσει το ηθικό χρέος.

Η Ηθική Διάσταση και το Ζήτημα της Ευγένειας

Για τον Wilkinson, η επιστροφή των Γλυπτών δεν είναι μόνο θέμα ιστορικής δικαιοσύνης, αλλά και στοιχειώδους ευγένειας. Όπως τονίζει, «το να κρατάς κλεμμένη περιουσία πάνω από 200 χρόνια δεν είναι ένδειξη καλών τρόπων – είναι ντροπή».

Συμπέρασμα: Η Επιστροφή ως Ζήτημα Πολιτισμού και Αξιοπρέπειας

Η συζήτηση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και τη Βρετανία. Είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα πολιτισμού, δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας. Φωνές όπως αυτή του Brian Cox γίνονται όλο και πιο δυνατές. Έτσι, το αίτημα για επιστροφή των Γλυπτών αποκτά νέο ηθικό βάρος και διεθνή απήχηση.

Πηγή : kathimerini

Το άρθρο Brian Cox: Από τον «Succession» στον Αγώνα για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.