Όπως μας θυμίζει το πρόσφατο πρίκουελ του Game of Thrones, A Knight of the Seven Kingdoms, η ζωή ενός ιππότη δεν είναι ποτέ εύκολη. Κάποιες φορές, οι αντιπάλοι είναι πραγματικά τρομακτικοί.
Ωστόσο, στα μεσαιωνικά χειρόγραφα του 13ου αιώνα, οι καλλιτέχνες απεικόνιζαν τους ιππότες να μάχονται… σαλιγκάρια. Αγριογούρουνα, λιοντάρια ή αρκούδες θα ήταν αναμενόμενα, αλλά γιατί τα μικροσκοπικά αυτά μαλάκια;

Η Θεωρία των Λομβαρδών

Η πιο γνωστή εξήγηση προέρχεται από τη μεσαιωνολόγο Lilian M. C. Randall, η οποία στο δοκίμιό της The Snail in Gothic Marginal Warfare (1962) εντόπισε περίπου 70 περιπτώσεις μονομαχίας ανθρώπου με σαλιγκάρι σε 29 χειρόγραφα των τέλους 13ου και αρχών 14ου αιώνα.
Σύμφωνα με τη Randall, τα σαλιγκάρια συμβόλιζαν τους Λομβαρδούς, έναν γερμανικό λαό που εισέβαλε στην Ιταλία τον 8ο αιώνα. Μετά την ήττα τους από τον Καρλομάγνο το 772 και την ανακήρυξή του ως βασιλιά της Λομβαρδίας, οι Λομβαρδοί στράφηκαν σε τοκογλυφία και ενεχυροδανειοδότηση, αποκτώντας φήμη δειλών και κακόβουλων ανθρώπων, εύκολων στο να κατατροπωθούν.

Μεσαιωνικά Μιμίδια: Σκίτσα με Μήνυμα

Τα σκίτσα στα περιθώρια των χειρογράφων λειτουργούσαν ως γελοιογραφίες της επικαιρότητας, αινιγματικά και χιουμοριστικά. Σκεφτείτε τα σαν τα σημερινά μιμίδια του Ίντερνετ, που ίσως κανείς δεν κατανοεί πλήρως μετά από αιώνες.
Ό,τι ήθελε να επικοινωνήσει ο καλλιτέχνης, πλέον έχει χαθεί στην ομίχλη του χρόνου.

Το μοτίβο ιππότης vs σαλιγκάρι εξαφανίστηκε τον 14ο αιώνα, αλλά επανεμφανίστηκε τον 15ο, προσαρμοσμένο στις νέες αντιλήψεις και ανάγκες της εποχής.

Άλλες Ερμηνείες και Συμβολισμοί

Οι ερευνητές και οι μεσαιωνολόγοι έχουν διατυπώσει αρκετές υποθέσεις για το συμβολισμό των σαλιγκαριών:

• Την Ανάσταση
• Τους υψηλόβαθμους κληρικούς που αποφεύγουν τα προβλήματα της Εκκλησίας
• Τη βραδύτητα του χρόνου
• Την απομόνωση της άρχουσας τάξης
• Την καταπίεση των φτωχών από την αριστοκρατία
• Την κριτική στους κοινωνικούς αναρριχητές
• Τη γυναικεία σεξουαλικότητα
• Την ενάρετη ταπεινότητα σε αντιδιαστολή με την ιπποτική υπερηφάνεια
• Τις ζημιές που προκαλούν τα σαλιγκάρια στους κήπους

Αυτές οι ερμηνείες δείχνουν πως τα σαλιγκάρια δεν ήταν απλά αστεία πλάσματα, αλλά φορείς μηνυμάτων και συμβολισμών, κρυμμένων μέσα σε μικρές, λεπτομερείς εικόνες.

Σαλιγκάρια και Ιπποτική Υπερηφάνεια

Η αντιπαράθεση ιππότη και σαλιγκαριού μπορεί να φαίνεται γελοία σήμερα, αλλά στο μεσαιωνικό πλαίσιο, αντανακλούσε κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές προκλήσεις της εποχής.
Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούσαν την εικόνα αυτή για να σχολιάσουν την ανθρώπινη αδυναμία, τη δειλία, αλλά και την παράλογη υπερηφάνεια των ισχυρών.

Το άρθρο Ιππότες vs Σαλιγκάρια: Η Παράξενη Μονομαχία των Μεσαιωνικών Χειρογράφων εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Η αρχαιολογική ανακάλυψη μιας μεσαιωνικής σταυροθήκης από μπρούντζο, σε άριστη κατάσταση, στη Λύστρα της Κωνσταντινούπολης, προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο για το εύρημα αλλά και για την απόφαση των ερευνητών να μην την ανοίξουν. Το αντικείμενο παραμένει σφραγισμένο, προσφέροντας μοναδική εικόνα της χριστιανικής λατρείας του Μεσαίωνα.

Μια Σπάνια Ανακάλυψη στη Λύστρα

Κατά τις ανασκαφές στο αρχαίο πολίχνη της Λύστρας, στην περιοχή Meram της επαρχίας Κωνσταντινούπολης, εντοπίστηκε η σταυροθήκη σε τάφο κοντά σε εκκλησιαστικό χώρο. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι σταυροθήκες συνδέονταν με τη λατρεία, την ταφή και την προσωπική προστασία των πιστών.

Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι η σταυροθήκη χρονολογείται μεταξύ 9ου και 11ου αιώνα, καθιστώντας την σημαντική για τη μελέτη της μεσαιωνικής χριστιανικής πρακτικής.

Ιστορικό Πλαίσιο: Η Λύστρα και ο Απόστολος Παύλος

Η Λύστρα έχει ξεχωριστή σημασία στην ιστορία του Χριστιανισμού, καθώς την επισκέφθηκε ο Απόστολος Παύλος. Αν και η σταυροθήκη είναι μεταγενέστερη κατά πολλούς αιώνες, η ιστορική σύνδεση του τόπου προσθέτει πλούσιο αφηγηματικό πλαίσιο και αναδεικνύει τη συνέχιση της λατρευτικής παράδοσης στην περιοχή.

Η ανασκαφή διενεργείται από τον Αναπληρωτή Καθηγητή Ilker Mete Mimiroğlu του Πανεπιστημίου Necmettin Erbakan, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας και των τοπικών δημοτικών αρχών.

Τι Περιέχει η Σταυροθήκη;

Η σταυροθήκη είναι δύο τμημάτων και μόνιμα σφραγισμένη με πριτσίνωμα, διακοσμημένη με γεωμετρικά μοτίβα. Σε αντίθεση με τις περισσότερες σταυροθήκες, που συνήθως εντοπίζονται σπασμένες ή ανοιγμένες, αυτή παραμένει ακέραια, παρέχοντας σημαντικές πληροφορίες για την κατασκευή και χρήση της.

Ο Mimiroğlu εξηγεί ότι η ομάδα έχει βρει κι άλλες σταυροθήκες στη Λύστρα, αλλά οι περισσότερες ήταν κατεστραμμένες, καθιστώντας το παρόν εύρημα εξαιρετικά σπάνιο.

Γιατί οι Αρχαιολόγοι Δεν Την Άνοιξαν

Οι συντηρητές αποφάσισαν να μην ανοίξουν τη σταυροθήκη. Το αντικείμενο φαίνεται να μην διαθέτει μηχανισμό άνοιγματος-κλεισίματος και οποιαδήποτε προσπάθεια να διαχωριστεί θα μπορούσε να προκαλέσει μη αναστρέψιμη ζημιά και να καταστρέψει τυχόν πολύτιμα ίχνη από τα περιεχόμενά της.

Μέσα από ένα μικρό κενό, οι ερευνητές παρατήρησαν μια ύποπτη “ύφασμα-σαν σάβανο” δομή κοντά στην κορυφή, αλλά δεν είναι σαφές τι περιέχει. Οι σταυροθήκες μπορεί να περιέχουν μικρά λείψανα ή ιερά αντικείμενα, ενώ η σφραγισμένη μορφή υποδηλώνει ότι το περιεχόμενο δεν προοριζόταν για τακτική αφαίρεση ή χειρισμό.

Σημασία της Σφραγισμένης Κατάστασης

Η σφραγισμένη κατασκευή αποτελεί μέρος της ίδιας της σημασίας του αντικειμένου. Η μόνιμη σφράγιση υποδεικνύει ότι η σταυροθήκη πιθανόν να προοριζόταν για συμβολική προστασία ή ταφική χρήση, διαχωρίζοντάς την από τις σταυροθήκες που ανοίγονται σε τελετουργίες για επίδειξη.

Η συντηρητική προσέγγιση της καθαριστικής και σταθεροποιητικής εργασίας στο μπρούντζο διασφαλίζει την διατήρηση της αυθεντικότητας και της μοναδικότητας του εύρηματος, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τα ίχνη των αρχικών χρήσεων.

Τι Μαθαίνουμε για τη Μεσαιωνική Θρησκευτική Ζωή

Η εύρεση της σταυροθήκης σε τάφο εκκλησιαστικού χώρου ανοίγει ερωτήματα για τη ζωή των πιστών κατά τον Μεσαίωνα στην περιοχή:

• Ήταν το αντικείμενο φορεμένο από άτομο και τοποθετήθηκε στη διάρκεια της ταφής;
• Λειτουργούσε ως ταφικό δώρο ή αντικείμενο λατρείας για την κοινότητα;
• Ποια ήταν η σχέση μεταξύ της εκκλησίας και των πιστών που χρησιμοποιούσαν τέτοιες σταυροθήκες;

Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα πιθανόν να προκύψει από το ανασκαφικό πλαίσιο και τις μελλοντικές αναφορές, χωρίς ποτέ να χρειαστεί να ανοίξει η σταυροθήκη.

Το άρθρο Σπάνιο Ευρήμα: Η Σφραγισμένη Μεσαιωνική Σταυροθήκη που Οι Αρχαιολόγοι Αρνούνται να Ανοίξουν εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Οι Βάραγγοι, γνωστοί και ως ανατολικοί Βίκινγκς, υπήρξαν γενναίοι πολεμιστές, ατρόμητοι ταξιδιώτες και έμποροι που κυριάρχησαν στην Ευρώπη από τον 10ο έως τον 15ο αιώνα. Με τεράστιο ανάστημα και δύναμη, κρατούσαν τσεκούρια και σκόρπιζαν τον φόβο όπου εμφανίζονταν. Δεν αποδέχονταν σεξουαλικούς περιορισμούς και περιέφεραν τη δόξα τους από τον σκανδιναβικό Βορρά έως τις ακτές της Κωνσταντινούπολης.

Οι πηγές και ο μύθος γύρω από τους Βάραγγους

Η ιστορία τους παραμένει συχνά θολή, καθώς οι πηγές που διαθέτουμε είναι μίγμα εμπορικών επιστολών, ανώνυμων αφηγήσεων και ηρωικών επών. Το όριο ανάμεσα στον θρύλο και το ιστορικό γεγονός είναι λεπτό. Έτσι, οι Βάραγγοι εντάσσονται σε μια αφήγηση που ταλαντεύεται διαρκώς μεταξύ Ιστορίας και μυθολογίας.

Οι Βάραγγοι και το Βυζάντιο

Η πρώτη τους εμφάνιση καταγράφεται το 860 μ.Χ., όταν οι Ρως και οι Βάραγγοι επιτέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, προκαλώντας τρόμο στον Πατριάρχη Φώτιο. Για τους Βυζαντινούς ιστορικούς, οι Βάραγγοι έγιναν γνωστοί κυρίως ως επίλεκτο ένοπλο σώμα που προστάτευε τον αυτοκράτορα. Το φημισμένο «Βαράγγειο σώμα» αποτελούταν από Σκανδιναβούς, Βίκινγκς και Άγγλους πολεμιστές.

Ο πολιτισμικός τους ρόλος

Σύμφωνα με τον καθηγητή Μεσαιωνικής Ιστορίας Σβέριρ Γιάκομπσον, στο βιβλίο του «Οι Βάραγγοι. Στην άγια φωτιά του Θεού», η σημασία τους δεν περιορίζεται στη στρατιωτική ισχύ. Εξίσου σημαντικός είναι ο πολιτισμικός και πολιτικός περίγυρος που διαμόρφωσαν. Παρά τον πρωτογονισμό τους, είχαν σταθερά θετικές σχέσεις με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και συχνά λειτουργούσαν ως έμποροι, τυχοδιώκτες και διπλωμάτες.

Οι Βάραγγοι ως έμποροι και ταξιδιώτες

Πολλά στοιχεία δείχνουν ότι οι Βάραγγοι εγκαθίσταντο κοντά σε εμπορικούς σταθμούς και γεωγραφικούς κόμβους. Αυτό σημαίνει ότι δεν έπαιξαν μόνο ρόλο σε πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά και στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας και στη σύνδεση των περιοχών της ηπείρου. Η κινητικότητα και οι εμπορικές τους συναλλαγές συνέβαλαν στη διάδοση αγαθών και πολιτισμικών επιρροών.

Η διπλή τους εικόνα

Οι Βάραγγοι παραμένουν γοητευτικές μορφές που κινούνται μεταξύ θρύλου και πραγματικότητας. Από τη μία, η βία, η πολεμική αρετή και τα αχαλίνωτα ήθη τους. Από την άλλη, οι εμπορικές συναλλαγές, οι διπλωματικές σχέσεις και ο ρόλος τους στην πολιτική σκηνή της Ευρώπης. Αυτή η διπλή εικόνα εξηγεί γιατί εξακολουθούν να μας απασχολούν και να εμπνέουν τόσο την Ιστορία όσο και τη λογοτεχνία.

Το άρθρο Οι Βάραγγοι: Από τον λευκό Βορρά έως την Κωνσταντινούπολη εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Το 1984, στη βορειοδυτική Πολωνία, κοντά στο Kamień Pomorski, εντοπίστηκε τυχαία το ναυάγιο ενός σλαβικού πλοίου του πρώιμου Μεσαίωνα. Το πλοίο βρέθηκε κατά τη διάρκεια έργων αποστράγγισης, με το υγρό περιβάλλον να έχει διατηρήσει εξαιρετικά τα ξύλα του κύτους. Παρόλο που τμήμα του καταστράφηκε από εκσκαφέα, μεγάλο μέρος του διασώθηκε και μεταφέρθηκε άμεσα σε δεξαμενή στο Szczecin, ώστε να αποφευχθεί η ξήρανση.

Διαστάσεις και χρονολόγηση του σκάφους

Το πλοίο χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 12ου αιώνα. Εκτιμάται ότι χρησιμοποιήθηκε για περίπου εκατό χρόνια, μέχρι την καταστροφή του στα τέλη του 13ου αιώνα. Οι αρχικές του διαστάσεις ήταν 12,1 μέτρα μήκος, 2,84 μέτρα πλάτος και 1 μέτρο ύψος. Από το συνολικό μήκος, διασώθηκαν σχεδόν έξι μέτρα, ενώ από το πλάτος περίπου 2,3 μέτρα.

Την εποχή εκείνη, το Kamień Pomorski αποτελούσε σημαντικό εμπορικό και διοικητικό κέντρο στο Δουκάτο της Πομερανίας, γεγονός που ενισχύει την ιστορική σημασία του ευρήματος.

Η συντήρηση και η ανακατασκευή

Το 2022, 38 χρόνια μετά την ανακάλυψη, ξεκίνησε το πρόγραμμα συντήρησης των ξύλων. Οι ειδικοί ανέλυσαν τα δρύινα κομμάτια, πήραν δείγματα και τα υπέβαλαν σε ψυχροξήρανση. Αυτή η διαδικασία σταθεροποίησε το ξύλο, κάνοντάς το αρκετά ανθεκτικό για χειροκίνητη συναρμολόγηση.

Οι συντηρητές εργάζονται με ακρίβεια και υπομονή, ώστε να επανασυνδέσουν τα κομμάτια του κύτους. Ο Grzegorz Kurka, διευθυντής του Ιστορικού Μουσείου Kamień Land, τόνισε ότι η διαδικασία είναι χρονοβόρα αλλά το αποτέλεσμα θα είναι εντυπωσιακό, καθώς θα παρουσιαστεί ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο δείγμα σλαβικής ναυπηγικής.

Ιστορική αξία και ερμηνείες

Το πλοίο έχει τεράστια ιστορική αξία. Αποτελεί σημαντική πηγή για τη μελέτη της ναυπηγικής και της ναυσιπλοΐας στη Βόρεια Ευρώπη. Παράλληλα, συνδέεται με την περιφερειακή σλαβική παράδοση στη θάλασσα, φωτίζοντας τις θαλάσσιες συνδέσεις του Μεσαίωνα.

Οι ειδικοί υποθέτουν ότι το σκάφος ήταν κυρίως εμπορικό, πιθανόν ιδιοκτησία κάποιου τοπικού ευγενή. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να είχε και στρατιωτική χρήση, ανάλογα με τις ανάγκες της εποχής.

Το άρθρο Συναρμολογείται σλαβικό ναυάγιο του 12ου αιώνα στην Πολωνία – Σπάνιο εύρημα Μεσαίωνα εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Μια νέα αρχαιολογική μελέτη αποκαλύπτει τη βαθιά επιρροή του ανθρώπου στην εξέλιξη των ζώων τα τελευταία 8.000 χρόνια. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μονπελιέ ανέλυσαν περισσότερα από 225.000 οστά ζώων από 311 αρχαιολογικούς χώρους στη Μεσογειακή Γαλλία, χαρτογραφώντας την εξέλιξη άγριων και εξημερωμένων ειδών.

Το εύρημα είναι εντυπωσιακό: εδώ και περίπου 1.000 χρόνια, οι άνθρωποι άρχισαν να κατευθύνουν οι ίδιοι την πορεία της εξέλιξης. Ενώ τα εξημερωμένα ζώα έγιναν ολοένα μεγαλύτερα χάρη στη σκόπιμη εκτροφή, τα άγρια είδη συρρικνώθηκαν εξαιτίας του κυνηγιού και της καταστροφής των οικοσυστημάτων τους.

Η «Μεσαιωνική Επανάσταση» στην εκτροφή ζώων

Κατά τον Μεσαίωνα, οι αγρότες υιοθέτησαν νέες γεωργικές πρακτικές και άρχισαν να επιλέγουν τα μεγαλύτερα ζώα για αναπαραγωγή. Έτσι, οι αγελάδες, τα πρόβατα, οι κατσίκες, οι χοίροι και οι κότες απέκτησαν σταδιακά μεγαλύτερο σώμα, προσφέροντας:

• περισσότερο κρέας,
• μεγαλύτερη παραγωγή γάλακτος,
• ανθεκτικότερα ζώα για αγροτικές εργασίες.

Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά μια συστηματική κατεύθυνση της εξέλιξης προς όφελος της παραγωγικότητας.

Η αντίθετη μοίρα των άγριων ζώων

Την ίδια στιγμή, τα άγρια είδη βρέθηκαν υπό ασφυκτική πίεση. Το έντονο κυνήγι και η απώλεια ενδιαιτημάτων έκαναν το μικρότερο μέγεθος πλεονέκτημα για την επιβίωση. Είδη όπως οι αλεπούδες, τα κουνέλια, τα ελάφια και οι αγριόχοιροι συρρικνώθηκαν, προσαρμοζόμενα σε κατακερματισμένα περιβάλλοντα με περιορισμένους πόρους.

Αρχαιολογικά δεδομένα που φωτίζουν την αλλαγή

Η μελέτη μέτρησε με ακρίβεια μήκη, πλάτη, βάθη οστών και χαρακτηριστικά δοντιών, συνδυάζοντας τα δεδομένα με:

• κλιματικές αλλαγές,
• πρότυπα βλάστησης,
• πληθυσμιακή αύξηση,
• χρήσεις γης.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι μέχρι τον τελευταίο χιλιετία κυριαρχούσε η φυσική επιλογή. Όμως από τον Μεσαίωνα και μετά, ο άνθρωπος έγινε ο κύριος παράγοντας διαμόρφωσης των ζώων.

Μαθήματα για το σήμερα

Η έρευνα δεν περιορίζεται στο παρελθόν. Προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για τη σύγχρονη διατήρηση ειδών. Η μείωση μεγέθους στα άγρια ζώα μπορεί να αποτελέσει πρώιμο δείκτη περιβαλλοντικού στρες, προειδοποιώντας για μελλοντική κατάρρευση πληθυσμών.

Στη σημερινή εποχή, η βιομηχανική γεωργία, η αστικοποίηση και η κλιματική αλλαγή εντείνουν τις πιέσεις που ξεκίνησαν πριν από χίλια χρόνια. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κατανόηση αυτών των ιστορικών τάσεων είναι κρίσιμη για την πρόβλεψη και την προστασία των πιο ευάλωτων ειδών.

Το άρθρο Πώς ο άνθρωπος άλλαξε το μέγεθος των ζώων μέσα στους αιώνες εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.

Για πρώτη φορά ύστερα από σχεδόν οκτώ αιώνες, ο ήχος ενός εκκλησιαστικού οργάνου του 11ου αιώνα αντήχησε ξανά στο Μοναστήρι του Αγίου Σωτήρος στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ. Μια ομάδα ερευνητών ενεργοποίησε αρκετούς από τους αυθεντικούς αυλούς, χωρίς σύγχρονη αποκατάσταση, δίνοντας ζωή στο παλαιότερο γνωστό όργανο του κόσμου.

Από τη Γαλλία στους Αγίους Τόπους

Το ιστορικό όργανο κατασκευάστηκε αρχικά στη Γαλλία και μεταφέρθηκε στους Αγίους Τόπους τον 12ο αιώνα. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή David Catalunya, η στιγμή που οι αυλοί ηχούσαν ξανά αποτέλεσε καμπή στην ιστορία της μουσικής. Το όργανο πρόκειται να εκτεθεί στο Μουσείο Terra Sancta, κοντά στη Βηθλεέμ, δίπλα στον Ναό της Γεννήσεως.

Θαμμένο από τους Σταυροφόρους, ξαναβρέθηκε τον 20ό αιώνα

Οι Σταυροφόροι του 13ου αιώνα το έθαψαν μαζί με καμπάνες και άλλα ιερά σκεύη για να το προστατεύσουν από τις εχθρικές δυνάμεις. Παρέμεινε κρυμμένο για αιώνες ώσπου εργάτες οικοδομής το αποκάλυψαν το 1906 σε νεκροταφείο της Βηθλεέμ. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν 222 χάλκινους αυλούς και πλήθος λειτουργικών αντικειμένων.

Η πρώτη εκτέλεση μετά από αιώνες

Κατά την πρόσφατη επίδειξη, ο Catalunya απέδωσε μεσαιωνικό ύμνο, ενώ οι αυλοί –περίπου οι μισοί αυθεντικοί– αντήχησαν ξανά. Οκτώ από αυτούς διατήρησαν άθικτη την ακουστική τους ποιότητα, παράγοντας ήχους πλούσιους και διαφορετικούς από τα σύγχρονα όργανα.

Τεχνική ανασύνθεση και ανακαλύψεις

Ο οργανοποιός Winold van der Putten τοποθέτησε τους αυθεντικούς αυλούς δίπλα σε ρέπλικες που δημιούργησε με παραδοσιακές μεθόδους. Επιπλέον, σχεδίασε φορητό θάλαμο αέρα με τρισδιάστατο μοντέλο, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους ερευνητές να δοκιμάσουν την ακουστική. Παράλληλα, πολλοί αυλοί έφεραν χαράξεις και σημειώσεις, γεγονός που αποκάλυψε μυστικά της μεσαιωνικής οργανοποιίας.

Ρωμαϊκός τάφος του 3ου αιώνα αποκαλύφθηκε στη Στρίκτσαν Αλβανίας με δίγλωσση επιγραφή – Αρχαία Ελληνικά

Βωμός στο ρωμαϊκό θέατρο της Σαβάτρα: ελληνική επιγραφή και στρατιωτικά σύμβολα – Αρχαία Ελληνικά

Η σημασία του έργου

Η ερευνητική ομάδα, με έδρα το Complutense Institute of Musical Sciences στη Μαδρίτη και χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, συνεχίζει το έργο με στόχο την πλήρη ανακατασκευή. Ο ειδικός Koos van de Linde χαρακτήρισε την εμπειρία συγκινητική, ενώ ο διευθυντής Álvaro Torrente παρομοίασε το γεγονός με την ανακάλυψη ενός «ζωντανού απολιθώματος».

Το άρθρο Το αρχαιότερο εκκλησιαστικό όργανο ηχεί ξανά μετά από 800 χρόνια στην Ιερουσαλήμ εμφανίστηκε πρώτα στο Αρχαία Ελληνικά.