Posted in

Η Αγάπη στην Ελληνική Θρησκεία: Τέχνη, Μυστήρια & Ήρωες (Μέρος 4ο)

Η έκφραση της Φιλότητας στην τέχνη, τη λατρεία, τους μύθους και το ύψιστο ιδεώδες της Ελληνικής Κοσμοθέασης.
Κεντρικό διάγραμμα με τον τίτλο "ΑΓΑΠΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ" περιτριγυρισμένο από βασικές έννοιες όπως Φιλία, Έρως, Κοινόν, Ιεροπραξία.
Κλασική Ομορφιά και Φύση: Μια καλλιτεχνική αναπαράσταση γυναικείων μορφών που παραπέμπει στη χάρη και την αισθητική της αρχαιότητας.

Κύρια Ονόματα που Φέρουν την Έννοια της Αγάπης

Αρχαία Ελληνικά κύρια ονόματα (από τα ρήματα: αγαπώ, φιλώ(=αγαπώ) και τα ονόματα: Έρως, Ίμερος, Πόθος) όπως:

Από το ρήμα «Φιλώ» / Φιλία (Φιλο- & -φιλος): Δημόφιλος, Δίφιλος, Θεοφιλίς, Πάμφιλος, Φιλώτας, Φίλα, Φιλαινίς, Φιλαίος, Φιλάων, Φιλέας, Φιλήμων, Φιλήσιος, Φιλήτας, Φιλητάς, Φιλιάδης, Φιλίνος, Φιλίσκος, Φίλιστος, Φιλίστα, Φιλοίτιος, Φιλώνδας, Φιλωνίδης, Φιλοστόργιος, Φιλουμενός, Φίλων, Φιλώ, Φιλωνίς, Φιλωτέρα, Φιλωτερίς, Φιλέταιρος, Φιλόξενος, Φιλοξένη, Φιλόλαος, Φιλόδημος, Φιλάμενος, Φιλασίας, Φιλοίτας, Φιλώνα, κλπ.

Από το ρήμα «Αγαπώ»: Αγαπήνωρ, Αγαπαίος.

Προερχόμενος από το ρήμα «Έρως» (Ερα-): Ερασίνος, Ερασινίδης, Ερασίκλεια, Ερατοκλείδης, Έρατος, Ερατοσθένης, Ερασίξενος, Ερατώ.

Από το όνομα «Ίμερος»: Ιμεραίος, Ιμέριος.

Από το όνομα «Πόθος»: Ποθεινή.

(σημείωση: είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι σε καμία άλλη γλώσσα δεν υπάρχουν τόσα κύρια ονόματα που να φέρουν μέσα τους την έννοια της Αγάπης όσο στην αρχαία ελληνική. Στη νέα ελληνική γλώσσα για παράδειγμα, υπάρχουν μόνο δύο: Αγάπη, Αγαπητός. Εξίσου πενιχρά αποτελέσματα δίνει η αναζήτηση τέτοιων ονομάτων στην Αγγλική γλώσσα, τη Γερμανική, την Γαλλική κλπ.)

Αντίστοιχα, υπήρχαν επίθετα. Πχ. Πτολεμαίος ο Φιλάδελφος, Κλεοπάτρα η Φιλοπάτωρ, Φιλόπαππος, κλπ. (Η χρήση επιθέτων καθιερώθηκε κατά την Ελληνιστική εποχή. Ως τότε αντί επιθέτου λεγόταν μετά το όνομα, το όνομα του πατέρα στην γενική πτώση, η της μητέρας (σε παλαιότερους χρόνους, αλλά και σε πιο πρόσφατους, σε περιοχές όπως πχ. οι Επιζεφύριοι Λοκροί, αλλά και η ανατολική μητροπολιτική (κυρίως) Λοκρίδα). Και βέβαια υπήρχαν πολλά ονόματα τα οποία προυποθέτουν Αγάπη. Για παράδειγμα: Επίκουρος (βοηθός), κλπ.

Ονόματα Πόλεων που Φέρουν την Έννοια της Αγάπης

Ονόματα αρχαίων Ελληνικών πόλεων η τοπωνύμια που φέρουν την έννοια της Αγάπης (από το ρήμα: φιλώ = αγαπώ):

  • Φίλα ( Πόλη της Πιερίας την οποία έκτισε ο Δημήτριος προς τιμήν της μητέρας του).
  • Φιλαδέλφεια (η Φιλαδελφία) (Πόλη της Μικράς Ασίας στις όχθες του Καλυκάδνου ποταμού).
  • Φιλαίδαι (οι) (Δήμος της Αττικής, της αιγηίδας φυλής. Κάτοικος: Φιλαίδης).
  • Φιλανόριον (Χωριό της Αργολίδας).
  • Φιλέας (η Φιλέης) (Χωριό της Θράκης).
  • Φίλιος (νήσος) (νησί του Αιγαίου).
  • Φίλαρος (ποταμός στη Βοιωτία).
  • Φιλύρα (όνομα πηγής που αναφέρει ο Καλλίμαχος στον: Ύμνο εις Δία).

Η Στιγμή της Ιεροπραξίας είναι Ένωση με τους Θεούς

Η στιγμή της ιεροπραξίας είναι η ίδια η πραγμάτωση της Αγάπης. Και την στιγμή αυτή της ενώσεως με τους θεούς εν μέσω Αγάπης, επιθυμεί κανείς να την μοιραστεί και να την βιώσει μαζί με άλλους συνανθρώπους του. (Για αυτό έχουμε τις δημοτελείς εορτές, τις κοινές ιερουργίες).

Ελευσίνια Μυστήρια

  • “Τα συνέχοντα το ανθρώπειον γένος αγιώτατα μυστήρια” — Άλδος Πραιτεξτάτος
  • “Ο Ουαλεντινιανός αφ εστίας ώσπερ αρξάμενος τας νυκτερινάς εκώλυσε θυσίας επιτελείσθαι… Επεί δε ο Πραιτεξτάτος ο της Ελλάδος την ανθύπατον έχων αρχήν, ανήρ εν πάσαις διαπρέπων ταις αρεταίς, «τούτον» έφη «τον νόμον αβίωτον τοις Έλλησι καταστήσειν τον βίον, ει μέλλοιεν κωλύεσθαι τα συνέχοντα το ανθρώπειον γένος αγιώτατα μυστήρια κατά θεσμόν εκτελείν», επέτρεψεν αργούντος του νόμου πράττεσθαι πάντα τα εξ αρχής πάτρια.” — (Ζώσιμος ο Ιστορικός, 5ος αι. μ.χ.)

Η συνειδητοποίηση ότι οι άνθρωποι έχουν κοινή καταγωγή και κοινό προορισμό, προκαλεί ένωση και φιλότητα μεταξύ των ανθρώπων. Τα Ελευσίνεια μυστήρια δίδασκαν τη συνοχή, την ενότητα του ανθρώπινου γένους, την κοινή καταγωγή και τον κοινό προορισμό των ανθρώπων.

Παραδείγματα Αγάπης στην Ελληνική Μυθολογία

Ψηφιακή απεικόνιση ενός αρχαιοελληνικού συμποσίου με θεούς και θνητούς να δειπνούν γύρω από ένα πλούσιο τραπέζι, με φόντο έναν επιβλητικό, φωταγωγημένο ναό τη νύχτα.
“Συμπόσιο στον Όλυμπο”: Μια κινηματογραφική αναπαράσταση της αρχαιοελληνικής φιλοξενίας και μυθολογίας κάτω από το φως των πυρσών.

Πάρα πολλά παραδείγματα έντονης αγάπης υπάρχουν στην Ελληνική Μυθολογία και Ιστορία. Να αναφέρουμε μερικά από αυτά:

Συζυγική & Ρομαντική Αγάπη

  • Ο Ορφέας και η Ευρυδίκη ( Ο Ορφεύς κατέβηκε στον Άδη για να βρει την Ευρυδίκη).
  • Η Άλκηστη και ο Άδμητος ( Η Άλκηστις θέλησε να πεθάνει στην θέση του Άδμητου).
  • Ο Οδυσσέας που από την υπερβολική Αγάπη για την γυναίκα του, Πηνελόπη, αρνήθηκε την αθανασία που του προσέφερε η Καλυψώ αν έμενε κοντά της.

Αληθινή Φιλία & Αδελφική Στοργή

  • Ο Δάμων και ο Φιντίας (όταν επρόκειτο να θανατωθεί ο ένας, ο άλλος τον αντικατέστησε όπως είχε ζητήσει για μία ολόκληρη ημέρα. Η συμφωνία ήταν ότι αν δεν γυρνούσε, θα θανατώνονταν ο φίλος του που οικειοθελώς τον αντικατέστησε).
  • Η Βασιλώ που αυτοκτόνησε όταν πέθανε ο αδελφός της Μελάνιππος. Δεν άντεχε να ζει χωρίς τον αγαπημένο της αδελφό. (Καλλιμάχου επιγράμματα).

Πατρική Αγάπη

  • Ο Αιγέας ( Ο Αιγέας αυτοκτόνησε όταν νόμισε ότι είχε πεθάνει ο γιος του Θησέας. Το Αιγαίο πέλαγος πήρε το όνομά του από αυτή την έκφραση πατρικής Αγάπης).

Φιλοπατρία (Αγάπη για την Πατρίδα)

  • Ο Κόδρος, τελευταίος βασιλιάς της Αθήνας, ο οποίος όταν έμαθε ότι ο χρησμός έλεγε ότι θα νικήσει η πόλη της οποίας ο βασιλιάς θα σκοτωθεί πρώτος, πήγε οικειοθελώς στις τάξεις των εχθρών και σκοτώθηκε.
  • Οι Κορίνθιοι όταν κατελήφθη η πόλη τους από τους Ρωμαίους, λόγω της μεγάλης αγάπης για την πόλη τους, αυτοκτόνησαν σε μεγάλους αριθμούς γιατί δεν μπορούσαν να αντέξουν την πόλη τους κατακτημένη.

Αγάπη προς το Θείο & την Αρετή

  • Ο Κλεόμβροτος από την Αμβρακία ο οποίος αυτοκτόνησε πηδώντας από τα τείχη της πόλης για να βρεθεί πιο κοντά στους θεούς και στους ενάρετους ανθρώπους. Είχε μόλις διαβάσει ένα σύγγραμμα του Πλάτωνα το οποίο μιλούσε για την αθανασία της ψυχής. Τα τελευταία του λόγια ήταν: «Ήλιε, χαίρε». (Καλλιμάχου επιγράμματα).
  • Σύμφωνα με χρησμό του μαντείου των Δελφών, ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου, ήταν ο Αγλαός από την Ψωφίδα της Αρκαδίας, ο οποίος είχε ένα μικρό χωράφι στο ύπαιθρο, και το καλλιεργούσε, και από την μεγάλη του αγάπη για τους Θεούς, αφιέρωνε σ αυτούς ένα τμήμα από τη σοδειά του.

Αγάπη για την Τέχνη & τον Εαυτό

  • Ο Πυγμαλίων ( Ήταν γλύπτης και αγάπησε υπερβολικά ένα γλυπτό του. Για αυτό, η υπερβολική αγάπη για ένα έργο τέχνης, ονομάζεται: «Πυγμαλιωνισμός» ).
  • Ο Νάρκισσος, ο οποίος αγάπησε τόσο έντονα τον εαυτό του, που καθρεφτιζόταν συνεχώς σε ένα ποτάμι.(Η Αγάπη για τον εαυτό μας είναι καλώς εννοούμενη, και προυπόθεση για να αγαπήσουμε τους άλλους ανθρώπους. Δεν έχει καμμία σχέση με τον κακώς εννοούμενο και βλαπτικό προς τους άλλους εγωισμό).

Πληρότητα

Συγκέντρωση Ελλήνων φιλοσόφων ή πολιτών μπροστά από ένα κλασικό κτίριο, πιθανώς τη Στοά ή την Ακαδημία.
Φιλοσοφικός διάλογος για τη φύση της αγάπης και της σύνδεσης.

Σε καμμία άλλη θρησκεία η έννοια της Αγάπης δεν είναι τόσο ακέραια, τόσο ολοκληρωμένη, τόσο πλήρης όσο στην Ελληνική Θρησκεία.

Η Τέχνη είναι Φιλάνθρωπη – Η Αρμονία και η Πλαστικότητα στην Ελληνική Τέχνη Εκφράζει τη Φιλότητα

  • «και πέμπουσι πρεσβευτήν Αριστόδημον τον υποκριτήν…δια την γνώσιν και φιλανθρωπία της τέχνης» — Αισχίνης (Περί της παραπρεσβείας).
  • “Μία ψυχή δεν μπορεί να δει το Ωραίο, αν δεν έχει πρώτα γίνει ωραία η ίδια”. — Πλωτίνος
  • «Αρμονία είναι ένωση πολυσύνθετων πραγμάτων και ομοφωνία αυτών που διαφωνούν» — Φιλόλαος.
  • «Αρμονίη αφανής φανερής κρείττων» Η αφανής αρμονία είναι ανώτερη από τη φανερή. — Ηράκλειτος.
  • «..Ο τεχνίτης τοποθετεί το καθένα σε κάποια τάξη και κάνει το ένα στο άλλο να προσαρμόζεται και να ταιριάζει, μέχρι που να οργανώσει και να τακτοποιήσει το όλο έργο» — Πλάτων. (Το έργο κάθε τεχνίτη και καλλιτέχνη, είναι η συμφωνία και συναλληλία των πλαστικών στοιχείων, η αρμονία τους σε αφηρημένο επίπεδο, κάτι που αποτελεί την μεταφορά και προβολή της αγάπης στο αφηρημένο επίπεδο. Γιατί η Αγάπη είναι συμφωνία, συναλληλία).

Η Αρμονία ως Μεταφορά της Αγάπης

Η ίδια η συμφωνία του ρυθμού, η αρμονία σχημάτων, χρωμάτων, γλυπτικών μορφών κλπ στην αρχαία Ελληνική τέχνη είναι η μεταφορά της Αγάπης στα εικαστικά στοιχεία. Γιατί η Αγάπη είναι άρμοσις, συναλληλία, συμφωνία, ενότητα.

Το Θερμό Ψυχικό Κέντρο του Έλληνα Καλλιτέχνη

Η βάση για την καλλιτεχνική έκφραση και την δημιουργία, είναι πάντα ένα θερμό ψυχικό κέντρο, μια θερμή ψυχή, ένα περίσσευμα ψυχής, η Αγάπη για τον κόσμο, η μέθεξη, η συμμετοχή στον κόσμο, το να εντρυφεί κανείς στο είναι. Και όλο αυτό το πλούσιο ψυχικό δεδομένο Αγάπης, είναι αυτό που έκανε τους Έλληνες τον κατ εξοχήν καλλιτέχνη λαό της ιστορίας. Η καλλιτεχνική δημιουργικότητα έχει ως βάση τον Έρωτα προς το παν, κάτι που έχουν δηλώσει κατ’επανάληψη καλλιτέχνες και διανοιούμενοι σε διάφορες εποχές.

Η Ένταση προς το Ιδεώδες

Η ένταση προς το ιδεώδες που παρουσιάζει η Ελληνική τέχνη είναι το ίδιο με την ένταση προς τον Εν, το Αγαθόν μέσω φιλότητας. Όπως μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο δημιουργήθηκε το “θέατρο του παραλόγου” γιατί τέτοιες σκεπτομορφές παρήγαγε η εποχή εκείνη, έτσι και η Ελλάς παρουσίασε την Αρμονία, τη Φιλότητα, την Ένωση, τη συμφωνία, το Ιδεώδες στην Τέχνη ως οπτική και πρόταση ζωής και σκέπτεσθαι.

Η Τετραχρωμία της Αγάπης

Η Πολυγνώτεια τετραχρωμία, η οποία χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αρχαία Ελληνική ζωγραφική, έχει δίκαια αποκληθεί και «τετραχρωμία της Αγάπης», γιατί είναι το χρωματικό αντίστοιχο της ενότητας, της συνέχειας, της συμφωνίας, της συνοχής.

Η Προοπτική και η Απτότητα στον Χώρο

Στην προοπτική ματιά προς τον χώρο γύρω τους, λόγω της Αγάπης τους προς όλα αυτά που σφαιρικά, προοπτικά τους περιέβαλλαν, οφείλεται και η προοπτική στα έργα τέχνης των Ελλήνων: Η προοπτική των ναών, των κούρων (των γλυπτών), η προοπτική αναδίπλωση και πληρότητα των σχημάτων των αγγείων, κλπ. Η καθολικότητα, πληρότητα της Αγάπης προς το χώρο (γύρω μας) δημιουργεί την προοπτική στις διαφορετικές εκφάνσεις της Ελληνικής τέχνης. Η απτότητα των γλυπτών και των ναών οφείλεται ακριβώς στην τόσο ευαίσθητη εκδήλωση της Αγάπης προς τα πάντα.

Συμπαντική Ενότητα – Η Ελληνική (Πολυγνώτεια) Τετραχρωμία

Ψηφιακή τέχνη που απεικονίζει έναν αρχαιοελληνικό ναό να αιωρείται στο διάστημα πάνω σε έναν βράχο γεμάτο μπλε κρυστάλλους, με χρυσά αγάλματα στο εσωτερικό του και μικρές φτερωτές μορφές να πετούν τριγύρω.
“Ο Ναός των Άστρων”: Μια σουρεαλιστική ένωση της κλασικής αρχαιότητας με το απέραντο σύμπαν.

Η Ελληνική (Πολυγνώτεια) Τετραχρωμία στη Φύση και την Τέχνη

Η Ελληνική τετραχρωμία, χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αρχαία Ελληνική ζωγραφική, και έχει δίκαια αποκληθεί και «τετραχρωμία της Αγάπης», γιατί είναι το χρωματικό αντίστοιχο της ενότητας, της συνέχειας, της συμφωνίας, της συνοχής. Μάλιστα είναι η μόνη αρμονική χρωμάτων που έχει φυσική επαλήθευση, μια και συναντάται κατ’ εξοχήν στην φύση. Ο Πλάτωνας δε, αναφέρει ότι αν ζωγραφίζοντας κανείς ένα πρόσωπο δεν χρησιμοποιήσει τα παράγωγα αυτής της τετραχρωμίας, αλλά κάποια άλλα, θα χάσει την φυσική χροιά του ανθρώπινου προσώπου. Πρόκειται για την αναλυτική χρήση των χρωμάτων με τα οποία δουλεύει η φύση ως επί το πλείστον στο υλικό της μέρος. Τα καθαρά και έντονα χρώματα πχ κόκκινο, κίτρινο, μπλε κλπ, υπάρχουν στο υλικό μέρος της φύσης σε αναλογία μικρότερη του 1/1000. Η ζωγραφική όφειλε να μιμείται τον χρωματικό τρόπο της φύσης. Πρόκειται για την περίφημη «Ελληνική Τετραχρωμία» ή «Πολυγνώτεια τετραχρωμία».

Τα Βασικά Χρώματα της Τετραχρωμίας

Τα χρώματα αυτά είναι:

  • το άσπρο,
  • το μαύρο,
  • το κεραμμυδί (χοντροκόκκινο),
  • η ώχρα

και όλα τα παράγωγά τους (το γκρι, το καφέ, το πράσινο, το κίτρινο, το πορτοκαλί, το ροζ, κλπ.). Σε αυτά τα 4 γαιώδη χρώματα οι Έλληνες πρόσθεσαν και ένα 5ο, το κυανό, το χρώμα του ουρανού και όλες τις αναμείξεις του με τα υπόλοιπα 4 χρώματα.

Ο Πολύγνωτος και η Αίσθηση της Συμπαντικής Ενότητας

Η χρήση των χρωμάτων αυτών χαρακτηρίζει ολόκληρη την αρχαία Ελληνική ζωγραφική (Αρχαϊκή, Κλασική, Ελληνιστική, κλπ). Ο ζωγράφος Πολύγνωτος από τη Θάσο, που έζησε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ.. και εργάστηκε για πολλά χρόνια στην Αθήνα, προσέφερε στην μεγαλύτερη ανάλυση των χρωμάτων αυτών, δηλαδή στην παραγωγή περισσότερων χρωματικών διαβαθμίσεων πάνω σε αυτή την χρωματική κλίμακα, την οποία ακολούθησαν και όλοι οι κατοπινοί ζωγράφοι.

Τα χρώματα αυτά, αποδίδουν την αίσθηση της συνέχειας και της ενότητας της συμφωνίας και της συνοχής και γι’ αυτό αποτελούν την αναγωγή στο Εν, στην συμπαντική ενότητα (το Εν ταυτίζεται με τον Δία, τον Θεό, τον Νου, την Ειμαρμένη, αλλά και με πολλά άλλα ονόματα επονομάζεται αυτή η ανώτατη θεότητα του παντός όπως μας λέει ο Ζήνων ο Κιτιεύς).

Η Τετραχρωμία της Αγάπης και η Φιλοσοφική της Θεμελίωση

Δίκαια λοιπόν έχει αποκληθεί και «τετραχρωμία της Αγάπης» (καθώς η Αγάπη είναι η αναγωγή προς την μία των πάντων αρχή, η ένωση με το παν, με το Εν). Πολλοί Έλληνες μίλησαν γι’ αυτό. Παραθέτουμε εδώ ένα κείμενο του Ολυμπιόδωρου που αναφέρει το γεγονός ότι για το ίδιο θέμα μίλησαν οι Πυθαγόρειοι, ο Εμπεδοκλής και ο Πλάτων.

«Η δε φιλία, ως οι σοφοί φασίν [ό εστιν οι Πυθαγόρειοι και ο Εμπεδοκλής φάσκων την φιλίαν ενούν τον Σφαίρον], ενοποιός εστιν. Η γάρ φιλία προς τη μιά των πάντων εστίν αρχή, ει δε γε εκεί ένωσις πανταχού και ουδαμού διάκρισις. …. γήν γάρ και ουρανόν και πάντα τον κόσμον η φιλία συνέχει ενοποιός ούσα». — (Ολυμπιόδωρος, σχόλια στον Γοργία του Πλάτωνος)…η Αγάπη είναι η αναγωγή προς την μία των πάντων αρχή..

Η Ίδρυση των Πανελληνίων Αγώνων για Συναδέλφωση – Εκεχειρία

Ψηφιακή απεικόνιση ενός ημίγυμνου αρχαίου Έλληνα ήρωα με κόκκινο μανδύα να στέκεται ανάμεσα σε πάνοπλους στρατιώτες με χρυσά κράνη και ασπίδες, με έναν επιβλητικό μαρμάρινο ναό στο φόντο κάτω από έναν καθαρό γαλάζιο ουρανό.
“Η Επιστροφή του Ήρωα”: Μια στιγμή έντασης και δέους μπροστά στα ιερά σύμβολα της αρχαιότητας.

Η ίδρυση των πανελληνίων αθλητικών αγώνων, (Ολύμπια, Πύθια, Νέμεα, Ίσθμια, Λύκαια κλπ), είχε ακριβώς το ίδιο νόημα να προκαλέσει την αλληλεγγύη, την αγάπη και την συναδέλφωση μέσω της κοινής προσπάθειας σε έναν ιερό αγώνα που τελούνταν πάντοτε μέσα στους ιερούς χώρους, με την επίκληση των θεών. (Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι Ολυμπιακοί αγώνες, οι μεγαλύτεροι σε σημασία αγώνες, ξεκίνησαν με την ρήση του Δελφικού Απόλλωνα στο ερώτημα που είχε τεθεί για το πώς θα εκλείψει το μίσος και ο πόλεμος ανάμεσα στους ανθρώπους. Και η απάντηση ήταν: Να συστήσετε αθλητικούς αγώνες). Και ο θεσμός της εκεχειρίας συμπλήρωνε την αγαθοποιό επενέργεια των Κοινών Αγώνων.

Η Ίδρυση των Αμφικτυονιών και των Κοινών

Οι Αμφικτυονίες και τα Κοινά είναι θρησκευτικοί θεσμοί που στόχο έχουν να εμπεδώσουν σχέση Αγάπης και συναδέλφωσης ανάμεσα στις συμμετέχουσες πόλεις. Είχαν πάντα ένα ιερό τέμενος ως θρησκευτικό τους κέντρο. (πχ Δελφοί, Πανιώνιο κλπ).

Οι Ήρωες ως Απάρνηση του Εαυτού προς Χάριν των Ανθρώπων

Μάρτυρες – Οι Ήρωες του Ελληνισμού έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή τους, και συχνά πρόσφεραν τη ζωή τους για το καλό των συνανθρώπων τους.

  • «και, νη Δία, ούτω φιλανθρώπως προς ημάς έχεις, ως ξυγκινδυνεύειν» — Φιλόστρατος (Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον, 7,19,6).
  • “..πάντων ὅσα τις εἴποι μέγιστα κατ’ ἀνθρώπους ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ παρασχόμενοι σύμβολα εὐσεβείας, καρτερίας, φρονήσεως, φιλανθρωπίας, μεγαλοψυχίας…” — Αριστείδης Aelius ARISTIDES, Παναθηναϊκός. {0284.013}

Οι βασιλείς της εποχής (Κόδρος, Λεωνίδας, Αλέξανδρος, κλπ) πήγαιναν στη μάχη στην πρώτη γραμμή, για να προσφέρουν θυσία τον εαυτόν τους στο σύνολο. Δεν απειχαν από τους πολέμους υπεράσπισης της πατρίδας τους δίνοντας εντολές από την ασφάλεια του παλατιού όπως γίνεται σήμερα. Έτσι δικαιολογούσαν και τη θεία καταγωγή τους, ότι είναι θείο η θυσία για το κοινό καλό.

Συμπεράσματα – Φράσεις Περιεκτικές

  • Ο Ελληνισμός είναι η έντονη Αγάπη προς τον κόσμο, προς το παν. Ο Ελληνικός κόσμος είναι ένας κόσμος στον οποίο το κύριο στοιχείο είναι η Αγάπη. Ένας κόσμος έντονης Αγάπης.
  • Αυτό είναι το Αφήγημα του Ελληνισμού: Να βλέπουμε τον κόσμο και τον άνθρωπο μεσα από το πρίσμα της Αγάπης και όχι μέσα από άσχημα αφγηγήματα. Είναι μια θετική και πλήρης αγάπης-ερωτική πρόσληψη του κόσμου.
  • Η Αγάπη είναι ο βιότοπος του Ελληνισμού και ο καθολικώς προσδιοριστικός όρος του ελληνικού πολιτισμού.
  • Οι Έλληνες είναι ο λαός της Αγάπης
  • Η Αγάπη είναι η θεωρεία και η πράξη του Ελληνισμού
  • Αυτή είναι η τελειότητα και η πληρότητα του νοός για έναν Έλληνα: Η Αγάπη για οτιδήποτε τον περιβάλλει.
  • Αυτό είναι πνευματικά ο Ελληνισμός: Η Αγάπη για όλες τις ορατές μορφές του κόσμου ετούτου. (Και όσες δεν είναι ορατές, καθότι: «η φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»).
  • Άπειρη Αγάπη για όλες τις μορφές που ήρθαν στην ύπαρξη, και τελούν στην ύπαρξη. Και μια συμπόνοια για τον χαμό όλων των μορφών, που είναι εν ζωή. Και το χορτάρι πεθαίνει, και το ζώο πεθαίνει, και ο άνθρωπος. Τι άλλο λοιπόν από το να αγαπήσει ο άνθρωπος με την σύντομη ζωή του όλες τις μορφές του κόσμου που επίσης έχουν κι αυτές σύντομη ζωή;
  • Αυτό είναι Ελληνισμός: Το δέσιμο του ανθρώπου με τον χώρο γύρω του, το να πλημμυρίζει κανείς με συναισθήματα Αγάπης για οτιδήποτε τον περιβάλλει.
  • Η Αγάπη είναι η ίδια η όραση του Έλληνα.
  • Η Ελληνική Αγάπη, είναι αγνή, πηγαία, ανιδιοτελής, δεν περιμένει ανταπόδοση, ακατάπαυστη, απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους.
  • Οι Έλληνες, ως λαός, είναι δοτικοί στα συναισθήματά τους.
  • Η γνώση του κόσμου, η Αγάπη για αυτόν σε εξημερώνει. Όχι η άγνοιά του. Αυτή είναι η Ελληνική άποψη.

Το Απαράμιλλο Μεγαλείο της Ελληνικής Αγάπης: Από τον Κοσμογονικό Έρωτα έως την Αληθινή Θυσία

Ψηφιακή απεικόνιση ενός τεράστιου χρυσού αγάλματος ενός καθιστού θεού σε μια κυκλική μαρμάρινη πλατεία, περιτριγυρισμένο από πλήθος πιστών με λευκά ενδύματα που υψώνουν τα χέρια τους σε ένδειξη λατρείας, με φόντο αρχαίους ναούς και τη θάλασσα.
Μια μεγαλειώδης σκηνή θρησκευτικής ευλάβειας και δέους στην καρδιά μιας αρχαιοελληνικής πόλης.

Ο Ελληνισμός είναι η έντονη Αγάπη προς τον κόσμο, προς το παν.

Ο Έρως ως Συμπαντική και Κοσμογονική Δύναμη

Στην ελληνική παράδοση, ο ΕΡΩΣ ( =ΑΓΑΠΗ , κάθε είδους Αγάπη )(Έρως Αρετής , Έρως γης ,Έρως θαλάσσης , Έρως επιστήμης , Έρως μητρός , Έρως τέχνης , Έρως γυναικός κλπ) είναι η πρωτίστη και συνεχής αιτία της κοσμογονίας και της κοσμοποιοίας(Τόσο στην Ορφική, όσο και στην Ησιόδεια κοσμογονία) . Είναι έννοια αφηρημένη , πολυσυλλεκτική , είναι το σύνολο της συμπαντικής Αγάπης , Αγάπη προς το σύνολο του εκδηλωμένου κόσμου, προς τον άνθρωπο, προς το φυτό, το ζώο, την πέτρα, το ποτάμι, προς κάθε μορφή, προς μία έννοια, προς μία κατάσταση, προς ένα πράγμα, προς τα πάντα,από την πρωτογενή ύλη μέχρι τους Θεούς.Είναι η ελκτική και συνεκτική δύναμη που συγκρατεί την ύλη και δημιουργεί, διατυπώνει κάθε μορφολογία.Είναι ο αρχαιότερος των εγκοσμίων Θεών και υπεύθυνος για κάθε δημιουργία.Η ενέργειά του υπάρχει σε όλους τους Θεούς αλλά και σε όλους τους ανθρώπους,ζώα,φυτά κλπ,σε όλη την υλική εκδήλωση, διακατέχει το παν, πληρεί τον κόσμο.

Η Προτεραιότητα του Έρωτα έναντι των άλλων Θεοτήτων

Είναι ενδεικτικό ότι άλλες θεότητες – προσωποποιημένες στο θείο επίπεδο έννοιες όπως η Αρετή, η Αρμονία, η Ευνομία, η Μνημοσύνη, η Πειθώ κλπ βρίσκονται στο γενεαλογικό δέντρο της θεογονίας σε κατοπινά στάδια και γενεές. Αυτό το γεγονός καταδεικνύει την τεράστια σημασία και έμφαση που έχει ο Έρωτας (=Αγάπη) στην Ελληνική θρησκεία καθώς βρίσκεται στην αρχή της κοσμογονίας και θεογονίας ως το πρώτιστο και μοναδικό στοιχείο κοσμοποιοίας στο σύμπαν ενώ ταυτόχρονα είναι η ελκτική δύναμη που συγκρατεί την ύλη στο μεγάκοσμο (πλανητικά συστήματα) και τον μικρόκοσμο (υποδιαιρέσεις της ύλης). Και όπως προαναφέραμε, όχι μόνο συγκρατεί την ύλη αλλά επίσης την κινητοποιεί δημιουργώντας συμπλέγματα και μορφές περισσότερο η λιγότερο εξελιγμένες.Δημιουργεί έτσι όλες τις μορφές του αισθητού κόσμου αλλά και του νοητού καθώς ο κόσμος των νοητών είναι μια προβολή και επεξεργασία των δεδομένων του αισθητού κόσμου.

Η Αγάπη ως Βιότοπος του Ελληνισμού

Ο Ελληνικός κόσμος λοιπόν είναι ένας κόσμος στον οποίο το κύριο στοιχείο είναι η Αγάπη. Ένας κόσμος έντονης Αγάπης.Η Αγάπη είναι ο βιότοπος του Ελληνισμού και ο καθολικώς προσδιοριστικός όρος του ελληνικού πολιτισμού. Όλα τα γεννήματα του Έρωτος (της Αγάπης): ο κόσμος τα φυτά τα ζώα οι άνθρωποι και οι θεοί φέρουν μέσα τους την ενέργεια του Έρωτος.

Ο Έρως στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

«Τίποτα πιο δυνατό από τον Έρωτα δεν υπάρχει». — Μένανδρος.

«Ούτω πολλαχόθεν ομολογείται ο Έρως εν τοις Θεοίς πρεσβύτατος είναι.» Πλάτων. Πράγματι από πάρα πολλούς ομολογείται, ότι ο Έρως είναι ο παλαιότερος από τους Θεούς.

«Πρώτιστον μέν Έρωτα θεών μητίσαντο πάντων» — Παρμενίδης (στ.13).

«Σεμνός Έρως Αρετής.» Ο Έρωτας για την Αρετή είναι άξια επιθυμία. — Φωκυλίδης * «Σε όσους γιατρούς υπάρχει και φιλανθρωπία, εκεί υπάρχει και Έρωτας για την επιστήμη.» — Ιπποκράτης.

«Ουκ έστι μητρός ουδέν ήδιον τέκνοις… Δεν υπάρχει πιο αγνός και πιο γλυκός Έρωτας από αυτόν.» — Ευριπίδης (Απ.358,1-3).

«…Έρως πατρώας τήσδε γής…» — Αισχύλος. Αγ.540.

«Έρως των θεών βασιλεύει» — Αγάθων.

«Ο Έρωτας στρέφεται πάντοτε προς αυτό, την παντοτινή κατοχή του αγαθού». — Διοτίμα η Μαντινεία.

«Ο Έρωτας της ψυχής είναι πολύ ανώτερος από τον Έρωτα του σώματος». — Ξενοφών. Συμπόσιο.

Ο Ζευς ως Θεός της Αγάπης και τα Επίθετά του

Ο Ζευς, ο ύψιστος των Θεών, έχει πολλά ονόματα που σημαίνουν Αγάπη (Ο Ζευς είναι Αγάπη). Για καμμία άλλη ιδιότητα του Διός (δικαιοσύνη, ισχύς, κλπ.) δεν υπάρχουν τόσα πολλά επίθετα όσα για την Αγάπη:

Ο Ζευς ως Θεός της Φιλίας και της Αγάπης

Ψηφιακή απεικόνιση ενός μεγάλου χρυσού αγάλματος του Δία σε θρόνο, κρατώντας έναν κεραυνό και ένα κέρας της αμάλθειας, μέσα σε έναν επιβλητικό αρχαιοελληνικό ναό με πιστούς και πολεμιστές γύρω του.
Μια σκηνή δέους και προσφοράς μπροστά στον κυρίαρχο του Ολύμπου.
  • Ο «ΦΙΛΙΟΣ ΖΕΥΣ» (φιλώ=αγαπώ) δηλαδή ο Ζευς που είναι Αγάπη και που ευνοεί κάθε εκδήλωσή της. Συχνά επικαλούνταν το Φίλιο Ζευ λέγοντας μόνο το επίθετο: (μα τον Φίλιο, νη τον Φίλιο, προς Φιλίου κλπ). Υπήρχαν και ναοί αφιερωμένοι στον Φίλιο Ζευ, όπως π.χ. στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας ( Παυσανίας 8.31), στην Αθήνα, την Επίδαυρο, την Πέργαμο, κλπ.
  • Το επίθετο φίλιος-φιλία έχουν και άλλοι θεοί: «Φίλιος Ερμής», «Φίλιος Έρως», «Φιλία Φύσις», «Φίλιος Απόλλων», «Φιλία Νύξ»κλπ.
  • Ο «Φιλήσιος Δίας» (Με την ίδια ακριβώς έννοια με τον: Φίλιο Δία).
  • Ο «Ζευς Φίλος» (φίλος = αγαπημένος, αγαπητός, φιλώ = αγαπώ).

Εταιρεία, Οικειότητα και Κοινωνική Συνοχή

  • Ο «Ζευς Εταιρείος» (εταιρείος = πλήρης Αγάπης προς τον άλλον) (έτερος = ο άλλος, προυποθέτει ύπαρξη δύο μερών) . Ο Ζευς Εταιρείος είναι προστάτης της Αγάπης μεταξύ των ανθρώπων, της φιλίας, της συναδέλφωσης και επίσης της κοινωνικής οργάνωσης των ανθρώπων. Στη Μαγνησία και στη Μακεδονία εορτάζονταν προς τιμήν του τα «εταιρίδεια»(εορτή του Εταιρείου Διός) (Ηγήσανδρος εν (Υπομνήμασι) παρ Αθην. 572D).
  • O «Εταίριος Δίας» (με την ίδια έννοια).
  • Ο «Εταιρήιος Δίας» (με την ίδια έννοια).
  • Ο «Εταιρίδας Ζευς» (με την ίδια έννοια).
  • Ο «Ζευς Οικείος» είναι προστάτης της οικειότητας, της Αγάπης και της Φιλίας που πρέπει να αισθάνονται οι άνθρωποι στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. (Τα πολλά επίθετα του Διός σε σχέση με την έννοια της Αγάπης απλά υπενθυμίζουν και υπογραμμίζουν αυτό το δεδομένο).

Πραότητα και Φιλοξενία

  • Ο «Πρευμενής Δίας» δηλαδή ο πράος, ευμενής, ο φίλα διακείμενος, ο αγαθός.
  • Ο «Ξένιος Δίας» (ο οποίος αναφέρεται στην καλή αντιμετώπιση, την καλή προδιάθεση και φιλική, αγαπητική συμπεριφορά και στάση προς τον ξένο, καθώς επίσης και στη φιλοξενία αλλά και στην φροντίδα η περιποίηση φίλου η ξένου. Επίσης, «ξενία» είναι η φιλική σχέση μεταξύ πόλεων η εθνών. Ο Δίας είναι ο δημιουργός και προστάτης των φιλικών σχέσεων μεταξύ εθνών και πόλεων).
  • Ο «Ξείνιος Ζευς» (με την ίδια έννοια).
  • Ο «Πολυξενώτατος Ζευς» (με την ίδια έννοια).
  • Ο «Εύξεινος Δίας» (με την ίδια έννοια).

Ομόνοια, Εμπιστοσύνη και Αδελφοσύνη

  • Ο «Ομονώος Ζεύς»(από τη λέξη: ομόνοια) φέρνει στους ανθρώπους ομόνοια, σύμπνοια, συμπόρευση.
  • Ο «Ομολώιος Ζευς» (από το: ομολογία = ομόνοια). Στη Θεσσαλία και στη Βοιωτία (Στον Ορχομενό και στη Θήβα) εορτάζονταν τα Ομολώια (εορτές του Ομολωίου Διός). Το ίδιο επίθετο έχει και η Δήμητρα: «Ομολώια Δήμητρα».
  • O «Ζεύς Ομολούιος» (έχει την ίδια έννοια με το: ομονώος, ομολώιος).
  • Ο «Πίστιος Ζευς» (πίστις = η εμπιστοσύνη, δηλαδή ο Δίας που προάγει την εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων, την καλή πίστη ).
  • Ο «Θεόταιρος Ζευς» (θεός και εταίρος, θεός – εταίρος, δηλαδή ο φίλος ανθρώπων και θεών).
  • Ο «Φρατρίος Ζευς» (φράτηρ = αδελφός, Φρατρίος Ζευς = Αδελφικός Ζευς) δηλαδή ο Δίας που προστατεύει και δημιουργεί κάθε συναίσθημα αδελφοσύνης, αδελφότητας μεταξύ των ανθρώπων. Για το λόγο αυτό, ο Φατρίος Ζευς συνέχει, (είναι το συνεκτικό στοιχείο) μιας οικογένειας, μίας ομάδας, μίας αδελφότητας, ενός γένους, ενός λαού.
  • Ο «Φατρίος Ζευς» (με την ίδια έννοια).

Φροντίδα, Ειρήνη και Προστασία των Αδυνάτων

  • Ο «Έκαλος Ζευς» Λατρεία του Διός, ως θεού της αγάπης και της φροντίδας για τον συνάνθρωπο, της φιλοξενίας, πολύ συγγενής προς την λατρεία του Διός Ξενίου. (Εκάλη, ήταν μια υπέργηρη γυναίκα που περιποιήθηκε και φιλοξένησε τον ήρωα Θησέα… η ίδια, δεν πρόλαβε να τον δει γιατί πέθανε πρίν την επιστροφή του).
  • Ο «Εκαλείος Δίας» (Με την ίδια έννοια).
  • Ο «Εκαλήσιος Δίας» (Με την ίδια έννοια).
  • Ο «Ομαγύριος Ζεύς» (συνάγων,συνενώνων, συναθροίζων, συγκαλών) Ο Ζευς δηλαδή που φέρνει κοντά τους ανθρώπους.
  • Ο «Ομηγύριος Ζευς» (με την ίδια ακριβώς έννοια).
  • Ο «Πρόξενος Δίας» (1) δημιουργών και εφορεύων επι της επισήμου χαρακτήρος λαμβάνουσας φιλίας μεταξύ μιας πόλεως και ενός ξένου…
  • Ο «Ειρηναίος Ζευς» που δημιουργεί την ειρήνευση στους ανθρώπους…
  • Ο «Φιλότεκνος Δίας». Ο Δίας που αγαπάει τα παιδιά του…
  • Ο φιλεύσπλαχνος Δίας είναι προστάτης των πιο ευπαθών ομάδων των ανθρώπων…
  • Ο «Προστροπαίος Ζεύς»: Λατρεία του Διός, ως θεού που δέχεται με ευμένεια τις προσευχές, τα αιτήματα και τις ικεσίες των ανθρώπων.
  • Ο «Προστρόπιος Ζευς» (με την ίδια έννοια με τον Προστροπαίο Δία).

Άλλα Επίθετα του Διός Δηλωτικά της Αγάπης

Επίθετα του Διός που επίσης είναι δηλωτικά Αγάπης είναι:

  • Ο «Δίας Σωτήρ»
  • Ο «Δίας Σαώτης»
  • Ο «Ζευς Μειλίχιος»
  • Ο «Μείλιχος Δίας»
  • Ο «Μηλείχιος Δίας»
  • Ο «Δίας Μελισσαίος»
  • Ο «Ζευς Πανήμερος»
  • Ο «Ζευς Πανάμαρος»
  • Ο «Ζευς Παναμέριος»
  • Ο «Ζευς Πανημέριος»
  • Ο «Ζευς Ημέριος»
  • Ο «Ημεράσιος Δίας»
  • Ο «Ζευς Ήπιος».
  • Ο «Ζευς Ερκείος»
  • O «Δίας Μεσέρκειος»
  • Ο «Ομόριος Ζευς»
  • Ο «Ομάριος Δίας»
  • Ο «Ζεύς Αγαθός»
  • Ο «Ζευς Άγιος»και ο «Ζευς Τέλειος»
  • Ο «Ζευς Αρωγός»
  • Ο «Ζευς Επίκουρος»
  • Ο «Δίας Αγνός»
  • Ο «Άριστος Δίας»
  • Ο «Αρισταίος Δίας»
  • «..ο Ζεύς, δηλαδή το αγαθόν και το άριστον» — Ορφεύς (Ορφικά. αποσπ. 107).
  • «Ζευ, μεγάλαι δ’ αρεταί θνατοίς έπονται εκ Σέθεν» Ζευ, οι μεγάλες αρετές έρχονται στους θνητούς από Σένα. — Πίνδαρος (Ισθμιονικ.Γ,4-5).

Άλλες Θεότητες που Εφορεύουν στην Αγάπη

Πίνακας σε νεοκλασικό στυλ που δείχνει τον Άδη να απαγάγει την Περσεφόνη πάνω σε ένα χρυσό άρμα που σέρνουν δύο μαύρα άλογα, ενώ μια άλλη γυναίκα παρακολουθεί έντρομη.
“Η Αρπαγή της Περσεφόνης”: Η δραματική στιγμή που ο θεός του Κάτω Κόσμου οδηγεί την κόρη της Δήμητρας στο βασίλειό του.

Θεότητες που εφορεύουν, έχουν ως αντικείμενό τους την Αγάπη είναι επίσης:

  • Η Αφροδίτη
  • Η Φιλότης (=Αγάπη)
  • Ο Ίμερος
  • Ο Αντέρως
  • Ο Πόθος
  • Η Πειθώ
  • Οι Ερωτιδείς
  • Η Ειρήνη
  • Η Ομόνοια.
  • O Οίστρος
  • Η Αρετή
  • Η Εύκλεια

Η Έννοια της Αγάπης σε Ιδιότητες Άλλων Θεών

Να σημειώσουμε εδώ ότι η έννοια της Αγάπης ενυπάρχει και σε άλλες ιδιότητες των θεών:

  • Η Ήρα, η Ερατώ, και ο Υμέναιος είναι προστάτες της συζυγικής Αγάπης.
  • Η Εστία προστατεύει την Αγάπη ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας.
  • Η Μητέρα των Θεών, η Ρέα, η Λητώ και η Ειλείθυια είναι προστάτες της μητρικής Αγάπης.
  • Οι Διόσκουροι είναι προσωποποίηση της αδελφικής Αγάπης, της «φιλαδελφίας».

Η Αγάπη των Θεών για Διαφορετικά Αντικείμενα

Κάθε θεός, θα έλεγε κανείς, εκφράζει στην ουσία την Αγάπη για ένα διαφορετικό αντικείμενο:

  • Η Αθηνά εμφυσά στους ανθρώπους την Αγάπη για τη γνώση και τη μόρφωση.
  • Ο Απόλλων εκπροσωπεί την Αγάπη για τις τέχνες όπως και οι Μούσες.
  • Ο Ήφαιστος την Αγάπη για την τεχνουργία, ο Ασκληπιός την Αγάπη για την Ιατρική κλπ.

Η ίδια η ελληνική λατρεία δεν είναι τίποτε άλλο από μια σχέση Αγάπης ανάμεσα στους ανθρώπους και τους θεούς

Ο Πύρινος Χαρακτήρας της Αγάπης του Διός

Η αγάπη του Διός είναι πύρινη (Είναι ζέστη σαν τη φωτιά) (Η θερμουργός αγάπη του Διός) Έχουμε ήδη προαναφέρει 30 και πλέον επίθετα του Διός που σημαίνουν Αγάπη. Η Αγάπη του Διός είναι πύρινη, είναι ζεστή σαν τη φωτιά. Στα Ορφικά κείμενα έχουμε περιγραφή του πύρινου χαρακτήρα του Διός… Είδαμε λοιπόν τον πύρινο χαρακτήρα της Αγάπης του Διός, και επίσης του Έρωτος… Έτσι, γενικώς η εστία (με την φωτιά) είναι μια καθολική συμβολική παρουσίαση της θερμής από Αγάπη καρδιάς (κέντρου) του ανώτατου θείου όντος που ταυτίζεται με το σύμπαν. Παρόμοιο είναι και το νόημα της χρήσης της ιερής δάδας στις ιερές τελετές και τα δρώμενα (λαμπαδηδρομίες, κλπ).

  • «Και τα αγάλματα και οι βωμοί και η διατήρηση της άσβεστης φωτιάς και γενικώς όλα τούτα καθιερώθηκαν από τους πατέρες μας, σύμβολα της παρουσίας των θεών» — Μέγας Ιουλιανός (Επιστολαί,89β,293).
  • Ο Ηράκλειτος επίσης, χαρακτηρίζει το σύμπαν: «πυρ αείζωον…»
  • Ο Δημόκριτος αποκαλεί τον Θεό νού πύρινο και σφαιροειδή…
  • Ο Αέτιος μας πληροφορεί ότι για την πυρώδη φύση της ψυχής μίλησαν ο Παρμενίδης, ο Ίπασσος, ο Ηρακλείδης, ο Λεύκιππος και οι Στωικοί.
  • «Πύρ γεννώμεθα, δια πυρός οδεύομεν» — Πρόκλος.
  • Ο Παρμενίδης, λέει ότι το γήρας επέρχεται από την έλλειψη του θερμού στοιχείου…
  • Ο Αριστοτέλης επίσης μιλάει για το πρώτο «ενυπάρχον πύρ»…
  • Ο Πλάτων λέει: «Το Πρώτο Αγαθό είναι άρρητο… είναι λες και αναπηδά μέσα από το πυρ το φως και αναδύεται μες στην ψυχή»

Η Αγάπη στη Γλώσσα και τα Ονόματα

Αρχαίες Ελληνικές λέξεις όπως: αγαπώ, αγάπησις… οικειόω-ώ… φιλεύσπλαχνος, θεοφιλής… Αρχαία Ελληνικά κύρια ονόματα (από τα ρήματα: αγαπώ, φιλώ(=αγαπώ) και τα ονόματα: Έρως, Ίμερος, Πόθος) όπως: Αγαπήνωρ, Αγαπαίος, Δημόφιλος, Δίφιλος… (σημείωση: είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι σε καμία άλλη γλώσσα δεν υπάρχουν τόσα κύρια ονόματα που να φέρουν μέσα τους την έννοια της Αγάπης όσο στην αρχαία ελληνική…) Αντίστοιχα, υπήρχαν επίθετα. Πχ. Πτολεμαίος ο Φιλάδελφος… Και βέβαια υπήρχαν πολλά ονόματα τα οποία προυποθέτουν Αγάπη. Για παράδειγμα: Επίκουρος (βοηθός), κλπ. Στην αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιούνταν ως εκδήλωση αγάπης προς ένα πρόσωπο η φράση «Ώ Φιλότης» ( Ώ Αγάπη )(=Ώ φίλε/η αγαπητέ/ή).

Η Άυλη Φύση των Θεών

Οι Θεοί στην Ελληνική παράδοση, είναι ατομικότητες, οντότητες, αόρατες και άυλες… Όπως χαρακτηριστικά έχουν πει πολλοί θεολόγοι των Ελλήνων, εμείς χρησιμοποιούμε υλικές μορφές, ανθρώπινες μορφές για τους θεούς, αν και αυτοί δεν έχουν σώμα ορατό, υλικό και ανθρωπόμορφο, για να τους κατανοούμε καλύτερα.

  • «Χρέος έχουμε να θεωρούμε το θεό σαν πνεύμα πανίσχυρο…» — Αριστοτέλης.
  • Ο Επίκουρος λέει ότι οι θεοί είναι «λόγω θεωρητοί»…
  • «Είς Θεός εν τε θεοίσι και ανθρώποισι μέγιστος…» — Ξενοφάνης.
  • «Ουδέ γάρ ανδρομέη κεφαλή κατά γυία κέκασται… αλλά φρήν ιερή και αθέσφατος έπλετο μούνον…» — Εμπεδοκλής (Περί Φύσεως)
  • «Ει μέν ούν είη, δεί αυτό έν είναι. Έν δ’ εόν δεί αυτό σώμα μη έχειν…» — Μέλισσος * «Ουδ’ ονομάζεται άρα ουδέ λέγεται ουδέ δοξάζεται…» — Πλάτων (Παρμενίδης,142a).
  • «Ο ορθός Λόγος δια πάντων ερχόμενος ο αυτός ών τω Διί» — Ζήνων ο Κιτιεύς (Διογ. Λαέρτ.7,88).
  • «Ότι ούτε όλον, ούτε μέρος, ούτε αρχήν έχον… Ότι ασχημάτιστον» — Πρόκλος * «Οι τέλειοι, αγαθοί, αθάνατοι, δίκαιοι, πάνσοφοι, αιώνιοι θεοί είναι επίσης και απρόσωποι…» — Σαλλούστιος.
  • «Και τα αγάλματα…σύμβολα της παρουσίας των Θεών….και επειδή βεβαίως εμείς έχουμε σώμα, γι’αυτό η λατρεία προς τους Θεούς πρέπει να είναι σωματική…» — Μέγας Ιουλιανός * «Σωκράτης δε πάντα μέν ηγείτο Θεούς ειδέναι… πανταχού δε παρείναι..» — Ξενοφών (Απομνημονεύματα). Παρόμοιο κείμενο του Ξενοφώντος (Απομν.Α, IV, 18): «Ο Θεός είναι τόσο μεγάλος και τέτοια είναι η δύναμή του, ώστε συγχρόνως τα πάντα βλέπει…»

Η Αληθινή Φύση των Μύθων και η Θρησκεία της Αγάπης

Ψηφιακή απεικόνιση της μάχης του Περσέα με τη Μέδουσα μέσα σε έναν πέτρινο θολωτό ναό, με τη θεά Αθηνά να παρακολουθεί στο βάθος και πέτρινους στρατιώτες σκορπισμένους στο έδαφος.
Η Θρυλική Αναμέτρηση: Ο Περσέας αντιμέτωπος με τη Γοργόνα Μέδουσα στο σκοτεινό της λημέρι, υπό το άγρυπνο βλέμμα της θεάς Αθηνάς.

Ο άυλος χαρακτήρας των θεών περιγράφεται με πάρα πολλούς τρόπους στα αρχαία Ελληνικά κείμενα… (Ο Δίων Χρυσόστομος, περιγράφει εδώ γιατί ενώ οι θεοί είναι αόρατοι, εμείς τους απεικονίζουμε ανθρωπόμορφους)… Ο θεός Άρης, είναι θεός της άμυνας και μάλιστα μόνο σε ακραία ανάγκη αυτοάμυνας, όταν συναινέσει σ αυτό και το επιτρέψει ο Ζεύς… Ο Ομηρικός Ύμνος του Άρη λέει τα εξής: «..θάρρος χάρισέ μου μακάριε, να κρατιέμαι στους σωτήριους θεσμούς της ειρήνης…»

Όσον αφορά τον Γανυμήδη, που είναι ο «οινοχόος» των θεών… ο Πλάτων αναφέρει ότι αυτοί έφτιαξαν αυτό το μύθο για να δημιουργήσουν ένα παράδειγμα πίσω από το οποίο να καλύψουν τις δικές τους ερωτικές επιλογές… Ο κατασκευασμένος αυτός και βέβηλος μύθος βέβαια,δεν αναφέρεται πουθενά σε κανένα από τα ιερά κείμενα των Ελλήνων… Όλοι οι θεοί προσαγορεύονται: Φίλε / Φίλη… Η Αγάπη για τους Έλληνες είναι η ίδια η ουσία, το νόημα της ζωής, η ίδια η πνοή των ζώντων οργανισμών… Η Ελληνική Θρησκεία είναι η θρησκεία της Αγάπης. Είναι η θρησκεία της Αληθινής και Απόλυτης Αγάπης. Η στιγμή της ιεροπραξίας είναι η ίδια η πραγμάτωση της Αγάπης…

Ο Ελληνισμός ως Βίωμα Αγάπης και Ένωσης με το Περιβάλλον

Αυτή είναι η τελειότητα και η πληρότητα του νοός για έναν Έλληνα: Η Αγάπη για οτιδήποτε τον περιβάλλει. Αυτό είναι πνευματικά ο Ελληνισμός: Η Αγάπη για όλες τις ορατές μορφές του κόσμου ετούτου… Άπειρη Αγάπη για όλες τις μορφές που ήρθαν στην ύπαρξη, και τελούν στην ύπαρξη… Αυτό είναι Ελληνισμός: Το δέσιμο του ανθρώπου με τον χώρο γύρω του, το να πλημμυρίζει κανείς με συναισθήματα Αγάπης… Η Αγάπη είναι η ίδια η όραση του Έλληνα. Στην προοπτική ματιά προς τον χώρο γύρω τους, λόγω της Αγάπης τους… οφείλεται και η προοπτική στα έργα τέχνης των Ελλήνων… Η απτότητα των γλυπτών και των ναών οφείλεται ακριβώς στην τόσο ευαίσθητη εκδήλωση της Αγάπης προς τα πάντα. Όταν θάβονταν ο νεκρός, τοποθετούσαν μαζί του μερικά από τα πολύ αγαπημένα του αντικείμενα…

Σε καμμία άλλη γλώσσα η έννοια της Αγάπης δεν εκφράζεται με τόσους λεκτικούς τύπους… Οι θεοί έχουν ο καθένας αγαπημένα ζώα, φυτά, πετρώματα… Όλοι οι Έλληνες μίλησαν για την Αγάπη: φιλόσοφοι, ποιητές κλπ. Οι Έλληνες είναι το γένος της Αγάπης. Για τους Έλληνες, όλες οι αρετές πηγάζουν από την Αγάπη… Το αιώνιο πρότυπο ανθρώπου για τους Έλληνες είναι οι άνθρωποι της Χρυσής Εποχής… Χιλιάδες αρχαία Ελληνικά κείμενα αναφέρονται στην Αγάπη. Σε πολλά σημεία στην αρχαία Ελληνική γραμματεία ο συγγραφέας απευθύνεται στους αναγνώστες με την έκφραση: «Ώ φίλοι». Το επίθετο: «Διίφιλοι» σήμαινε αυτούς που αγαπάει εξαιρετικά ο Δίας…

Θεσμοί, Τέχνη, Ήθος και Κοινωνία

Οι Αμφικτυονίες και τα Κοινά είναι θρησκευτικοί θεσμοί που στόχο έχουν να εμπεδώσουν σχέση Αγάπης… Η ίδρυση των πανελληνίων αθλητικών αγώνων, ( Ολύμπια, Πύθια, Νέμεα, Ίσθμια, Λύκαια κλπ), είχε ακριβώς το ίδιο νόημα… Η γνώση του κόσμου, η Αγάπη για αυτόν σε εξημερώνει. Όχι η άγνοιά του. Αυτή είναι η Ελληνική άποψη. Οι ιερείς των ναών και των ιερών κέντρων στην αρχαία Ελλάδα, ήταν πρόσωπα εξαιρετικά για το ήθος τους… Για τους Έλληνες, η Αγάπη για τον συνάνθρωπο είναι η μεγαλύτερη αξία της ζωής. Είδαμε ότι η αληθινή Αγάπη, δεν ζητάει ανταπόδοση… Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα με την Ελληνική Αρετή, πρέπει να αγαπάμε όλους τους συνανθρώπους μας με ανιδιοτέλεια…

Η Δοτικότητα της Ψυχής και οι Άρρηκτοι Οικογενειακοί Δεσμοί

Η Ελληνική Αγάπη, είναι αγνή, πηγαία, ανιδιοτελής, δεν περιμένει ανταπόδοση… Οι Έλληνες, ως λαός, είναι δοτικοί στα συναισθήματά τους. Η βάση για την καλλιτεχνική έκφραση και την δημιουργία, είναι πάντα ένα θερμό ψυχικό κέντρο… Η Αγάπη που μας παρέχουν οι θεοί, έχει άπειρες ποιότητες… Και τα πάντα χαίρονται. Όπως τα χαρούμενα πρόσωπα στους κούρους… Ο θεσμός της κηδείας και ο τρόπος που γινόταν στην αρχαία Ελλάδα, δείχνει πόσο έντονοι ήταν οι δεσμοί… Στις επιτύμβιες στήλες, η συνηθέστερη εικόνα, είναι αυτή του νεκρού σε μια οικογενειακή στιγμή… Μια επιτύμβια που παριστάνει μια γιαγιά και το εγγονάκι της, και οι δύο νεκροί, φέρει την εξής επιγραφή: «Τώρα που είμαστε και οι δύο νεκροί αγαπιόμαστε τόσο όσο αγαπιόμασταν όταν ήμαστε και οι δύο εν ζωή και σε κρατούσα στα χέρια μου»…

Λατρεία, Μυθολογικά Πρότυπα και Ονοματοδοσία της Αγάπης

Απεικονίσεις του Φιλίου Διός υπάρχουν: σε δύο αφιερωματικά ανάγλυφα στην Αττική… Σύμφωνα με χρησμό του μαντείου των Δελφών, ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου, ήταν ο Αγλαός… Πάρα πολλά παραδείγματα έντονης αγάπης υπάρχουν στην Ελληνική Μυθολογία και Ιστορία… Ο Ορφέας και η Ευρυδίκη… Ο Δάμων και ο Φιντίας… Η Άλκηστη και ο Άδμητος… Ο Πυγμαλίων… Ο Νάρκισσος… Ο Αιγέας… Ο Κλεόμβροτος από την Αμβρακία… Η Βασιλώ… Ο Οδυσσέας… Ο Κόδρος… Οι Κορίνθιοι… Ονόματα αρχαίων Ελληνικών πόλεων η τοπωνύμια που φέρουν την έννοια της Αγάπης…

Η Αρμονία στην Τέχνη, ο Θεϊκός Συμβολισμός και η Πολιτική Φιλία

Ψηφιακή απεικόνιση του φιλοσόφου Αριστοτέλη να διδάσκει τον νεαρό Μέγα Αλέξανδρο, κρατώντας έναν ανοιχτό πάπυρο μέσα σε ένα πολυτελές δωμάτιο με αρχαιοελληνικά αγάλματα και κίονες.
Η Γέννηση ενός Ηγεμόνα: Ο Αριστοτέλης καθοδηγεί τον νεαρό Αλέξανδρο στα μονοπάτια της γνώσης και της φιλοσοφίας.

Η ίδια η συμφωνία του ρυθμού, η αρμονία σχημάτων, χρωμάτων… στην αρχαία Ελληνική τέχνη είναι η μεταφορά της Αγάπης… Η Πολυγνώτεια τετραχρωμία… έχει δίκαια αποκληθεί και «τετραχρωμία της Αγάπης»… Συμβολικά, οι θεοί, παρουσιάζονται στην Μυθολογία, να ανήκουν όλοι σε μία οικογένεια… Αυτός ο συμβολισμός… γίνεται για να δοθεί έμφαση στην θερμή σχέση Αγάπης μεταξύ τους. Όταν δύο πόλεις ενέτειναν τις φιλικές τους σχέσεις, έχοντας τους θεούς ως εγγυητές… έφτιαχναν συχνά μαρμάρινες πλάκες με ανάγλυφες τις μορφές των πολιούχων θεών…

Σύγκριση με άλλες θρησκείες

Σύγκριση με άλλες θρησκείες Σε καμμία άλλη θρησκεία η έννοια της Αγάπης δεν είναι τόσο ακέραια, τόσο ολοκληρωμένη, τόσο πλήρης όσο στην Ελληνική Θρησκεία. Για παράδειγμα στο χριστιανισμό υπάρχει μια εκτρωματική και λειψή έννοια αγάπης:

  • «Μην αγαπάτε τον κόσμο, ούτε αυτά που είναι μέσα στον κόσμο…» Ιωάννου Α. β:15.
  • «Όποιος λοιπόν θελήσει να είναι φίλος του κόσμου, εχθρός του Θεού καθίσταται.»Προς Ιακώβ 4:4
  • «Ότε δε προσέρχονται τω κτίσματι αποστρέφεσθαι τον κτίστην.» (Όταν πλησιάζουν τον κόσμο(τη Φύση) απομακρύνονται από το Θεό.) Αθανασίου αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας Κατα Αρριανόν λόγος πρώτος.
  • «Τα άνω φρονείτε μη τα επί της γης.»Προς Κολλοσαείς 3:1-2
  • «Όποιος ποθεί τον κόσμο, δεν αγαπά το Θεό. Όποιος συναναστρέφεται τον κόσμο, δεν μπορεί να συναναστρέφεται το Θεό. Όποιος φροντίζει τα του κόσμου, δεν φροντίζει τα του Θεού.» Αββά Ισαάκ ο Σύρος. Ασκητικοί Λόγοι. Μελέτημα 2ον ,7.

Η Αποσύνδεση από τον Κόσμο και τη Φύση

Ο χριστιανισμός αποσυνδέει την έννοια της αγάπης τόσο από τον ορατό κόσμο, όσο και από τις αισθήσεις του ανθρώπου. Κάτι τέτοιο όμως είναι και αφύσικο και αδύνατο και περιορίζει την έννοια της αγάπης αφαιρώντας της την πληρότητα. Παρόμοια διαστρέβλωση και έκπτωση της έννοιας της αγάπης υπάρχει στον μουσουλμανισμό.

Η Έλλειψη Αγάπης σε Βασικά Ζητήματα

Ο Χριστιανισμός με πολλούς τρόπους είναι ένα εκδηλωμένο μίσος, σε πολλά ακόμη σημαντικά θέματα ο χριστιανισμός δείχνει έλλειψη αγάπης, όπως το μίσος για τους αλλόδοξους, η υποτίμηση της γυναίκας (ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠΕΚΛΕΙΣΕ ΑΠΟ το θείο επίπεδο), ενώ πάντοτε σε όλους τους λαούς αντιπροσωπευόταν. Όλοι οι λαοί έχουν και ΘΕΟΥΣ και ΘΕΕΣ. Μάλιστα ο αδογμάτιστος χαρακτήρας της Ελληνικής Θρησκείας επιτρέπει σε μια γυναίκα να λατρεύει την ανώτατη θεότητα ως θηλυκή (Ευρυνόμη, Μητέρα των Θεών, Αγαθή Θεά, Φύσις, Ειμαρμένη, κλπ).

Η εχθρική διάθεση για την επιστήμη, τη μόρφωση, την ελευθερία της σκέψης και του λόγου, τη δημοκρατία, ο ίδιος ο δογματικός χαρακτήρας του χριστιανισμού που είναι εξ ορισμού αντίθετος με την έννοια της αγάπης,η υποτίμηση των ζώων και των συναισθημάτων τους (δεν αναγνωρίζουν ύπαρξη ψυχής στα ζώα) η επικύρωση εγκλημάτων του Γιαχβέ εναντίον μη εβραίων, η απειλή του Χριστού για σφαγή αλλόδοξων… «Πλην τους εχθρούς μου εκείνους τους μη θελήσαντας με βασιλεύσαι, αυτούς αγάγετε ώδε και κατασφάξατε αυτούς έμπροσθέν μου» Χριστός (Ιησούς) («Λουκάς» ΙΘ ́ 27-28)…

Αντιγραφές από Αρχαιότερες Θρησκείες

Ψηφιακή απεικόνιση ενός βυθισμένου αρχαιοελληνικού ναού στον πυθμένα της θάλασσας, με ένα γιγαντιαίο άγαλμα του Ποσειδώνα να κρατά την τρίαινά του ανάμεσα σε ερείπια, κίονες και θαλάσσια ζωή.
Η Χαμένη Ατλαντίδα: Τα επιβλητικά ερείπια ενός αρχαίου ναού όπου ο θεός Ποσειδώνας εξακολουθεί να φυλάει τα μυστικά του βυθού.

Όσον αφορά το χριστιανισμό, να θυμίσουμε εδώ ότι ο χριστιανισμός μιμήθηκε τον κατά πολύ αρχαιότερο Ινδό θεό Κρίσνα (1200πχ). Ο συγγραφέας Γιώργος Γρηγορομιχελάκης στο βιβλίο του: «Δεκαπέντε Εσταυρωμένοι και Αναστημένοι Σωτήρες» των εκδόσεων (Δαδούχος) εντοπίζει 121 σημεία αντιγραφής… Επίσης, στο παλαιότερο σε σύγκριση με τον χριστιανισμό ιερό βιβλίο των Περσών «Ζενταβέστα», ο θεός Αχουραμάσδα στέλνει τον άγγελό του να ενημερώσει την παρθένο Ντουγκντώ ότι θα γεννήσει με θεική επέμβαση, τον σωτήρα του κόσμου, Ζαρατούστρα. Επίσης ο Παύλος μιμήθηκε τις Ελληνικές ρήσεις περί αγάπης.

Το Ζήτημα του Οίκτου και της Πραγματικής Θυσίας

Τέλος, στο ερώτημα, ποιος δικαιούται να χειρίζεται τον οίκτο περισσότερο, οι Έλληνες ή οι Χριστιανοί, ο Χριστός αν όπως επιθυμούν οι χριστιανοί ήταν θεός, δεν πόνεσε στο σταυρό… (Σε ένα αντίστοιχο παράδειγμα στην αρχαία Ελλάδα, ο Ξενοφάνης είπε στους Αιγυπτίους σχετικά με τον θάνατο του θεού Όσιρι, να μην τιμούν τον Όσιρι ως θεό, αν τον θεωρούν θνητό, η να μη θρηνούν γι αυτόν αν πιστεύουν πως είναι θεός). Άρα, πέραν του γεγονότος ότι ο Χριστιανισμός ως θρησκεία είναι ένα κλεψίτυπο, δικαιούται να χειρίζεται τον οίκτο σε μικρότερο βαθμό από ότι ο Ελληνισμός, για τους ακόλουθους λόγους:

Ο ένθεος ΕΥΜΟΛΠΙΔΗΣ, ο τελευταίος Ιεροφάντης της Ελευσίνας Νεστόριος, η μεγάλη αυτή μορφή της Ελληνικής Θρησκείας, άνθρωπος όντας, αφού βασανίστηκε και μαρτύρησε, σφαγιάστηκε από τους χριστιανούς για την Αγάπη των Θεών και την πίστη του. Βέβαια, μετά το θάνατό του απεθεώθη… Άρα, όχι μόνο λόγω του Ευμολπίδη θεανθρώπου, η άλλων που απεθεώθησαν, αλλά και επειδή οι Έλληνες θυματοποιήθηκαν ως λαός ολόκληρος αφού σφαγιάστηκαν κατά χιλιάδες, η γνωστή γενοκτονία των Ελλήνων από τους χριστιανούς, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΤ ΕΞΟΧΗΝ ΝΑ ΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΟΙΚΤΟ ως κεντρικό στοιχείο του πως κανείς θυσιαζόμενος για τους συνανθρώπους του, την Αγάπη και το δίκαιο ανεβαίνει στους ουρανούς.

Γράφω άρθρα για την αρχαία Ελλάδα, την ιστορία και την ελληνική μυθολογία, θέλοντας να φέρω πιο κοντά στο κοινό τον κόσμο των αρχαίων Ελλήνων. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα να παρουσιάζω ιστορικά γεγονότα, μύθους και αρχαιολογικές ανακαλύψεις με απλό και κατανοητό τρόπο. Η μελέτη της αρχαίας ελληνικής παράδοσης είναι για μένα πραγματικό πάθος.

One thought on “Η Αγάπη στην Ελληνική Θρησκεία: Τέχνη, Μυστήρια & Ήρωες (Μέρος 4ο)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *