Μια ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε
Μια διπλή ταφή στη νότια Ιταλία, γνωστή εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια, αποκάλυψε πρόσφατα ένα εντυπωσιακό μυστικό. Αρχαίο DNA έδειξε ότι μια έφηβη κοπέλα, η οποία έζησε πριν από περίπου 12.000 χρόνια, έφερε μια σπάνια κληρονομική μορφή νανισμού. Παράλληλα, τα δεδομένα δείχνουν ότι η οικογένειά της τη φρόντισε και τη στήριξε ώστε να επιβιώσει σε ένα σκληρό περιβάλλον της Εποχής των Παγετώνων.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine και θεωρείται η αρχαιότερη επιβεβαιωμένη γενετική διάγνωση σε ανατομικά σύγχρονο άνθρωπο.
Η σπηλιά Grotta del Romito και η διπλή ταφή
Η Grotta del Romito, κοντά στο Papasidero της Καλαβρίας, είναι γνωστή για τη μακρά προϊστορική της χρήση, τη βραχογραφία και τις ταφές διαφορετικών περιόδων. Μια συγκεκριμένη διπλή ταφή, που ανασκάφηκε τη δεκαετία του 1960, τράβηξε από νωρίς το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων.
Τα δύο άτομα ήταν θαμμένα αγκαλιασμένα. Το ένα είχε εξαιρετικά κοντό ανάστημα και εμφανή βράχυνση των άκρων, ενώ το άλλο ήταν επίσης χαμηλότερο από τον μέσο όρο. Για δεκαετίες, οι ειδικοί διαφωνούσαν για το φύλο και τη συγγένειά τους, καθώς τα οστά δεν έδιναν σαφείς απαντήσεις.
Τι αποκάλυψε το αρχαίο DNA
Η πρόοδος της γενετικής ανάλυσης έδωσε τη λύση. Οι ερευνητές εξήγαγαν αρχαίο DNA από το πυκνό οστό του εσωτερικού αυτιού, γνωστό ως λιθοειδές οστό. Τα αποτελέσματα ήταν καθοριστικά.
Τα δύο άτομα ήταν γυναίκες και συγγενείς πρώτου βαθμού. Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι επρόκειτο για μητέρα και κόρη. Έτσι, η ταφή απέκτησε νέο νόημα, όχι ως τυχαίο ζευγάρι, αλλά ως οικογενειακή ιστορία.
Το γονίδιο πίσω από τη σκελετική διαταραχή
Η γενετική διάγνωση επικεντρώνεται στο γονίδιο NPR2, το οποίο παίζει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη των οστών. Η νεότερη γυναίκα έφερε δύο αλλοιωμένα αντίγραφα του γονιδίου, μια κατάσταση γνωστή ως ομοζυγωτία.
Αυτή η μετάλλαξη συνδέεται με τη ακρομεσομελική δυσπλασία, τύπου Maroteaux, μια σπάνια πάθηση που προκαλεί έντονη βράχυνση των άκρων και πολύ κοντό ανάστημα. Η μεγαλύτερη γυναίκα έφερε μόνο ένα αλλοιωμένο αντίγραφο, γεγονός που σχετίζεται με ηπιότερο κοντό ανάστημα. Αυτό ταιριάζει απόλυτα με όσα παρατηρήθηκαν στους σκελετούς.
Γιατί η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική
Η μελέτη δείχνει ότι γενετικές παθήσεις, τις οποίες σήμερα διαγιγνώσκουν οι γιατροί σε νοσοκομεία, υπήρχαν ήδη βαθιά στην προϊστορία. Παράλληλα, αποδεικνύει ότι το αρχαίο DNA μπορεί να αποκαλύψει ασθένειες που δεν είναι πάντα ορατές μόνο από τα οστά.
Με άλλα λόγια, η γενετική ανοίγει ένα νέο παράθυρο στην κατανόηση της υγείας και της ζωής των προϊστορικών ανθρώπων.
Τι μας λέει η επιβίωσή της για τη φροντίδα στο παρελθόν
Ένα στοιχείο ξεχωρίζει. Παρά τους σοβαρούς σωματικούς περιορισμούς της, η νεαρή κοπέλα έφτασε μέχρι την εφηβεία. Σε ένα απαιτητικό περιβάλλον, αυτό δεν ήταν καθόλου αυτονόητο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιβίωσή της προϋπέθετε συνεχή βοήθεια στην καθημερινότητα. Η οικογένεια και η κοινότητα πιθανότατα εξασφάλιζαν τροφή, προστασία και υποστήριξη στη μετακίνηση. Έτσι, η ταφή αφηγείται μια ιστορία όχι μόνο γενετικής, αλλά και φροντίδας.
Συμπόνια και κοινωνικοί δεσμοί στην Εποχή των Παγετώνων
Η περίπτωση της Grotta del Romito ενισχύει μια ευρύτερη εικόνα που σχηματίζεται τα τελευταία χρόνια στην αρχαιολογία. Οι προϊστορικές κοινωνίες δεν βασίζονταν μόνο στη σωματική δύναμη.
Η αλληλεγγύη, η οικογενειακή φροντίδα και η κοινωνική συνοχή φαίνεται ότι έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση μικρών ομάδων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών. Ακόμη και σε περιόδους σκληρών κλιματικών συνθηκών, η ανθρώπινη συμπόνια ήταν ήδη παρούσα.
Συμπέρασμα
Η διπλή ταφή στη Grotta del Romito δεν μας μιλά μόνο για μια σπάνια γενετική πάθηση. Μας αποκαλύπτει μια ανθρώπινη ιστορία 12.000 ετών, όπου η επιστήμη, η οικογένεια και η φροντίδα συναντιούνται. Πρόκειται για μια υπενθύμιση ότι η αλληλεγγύη αποτελεί θεμέλιο της ανθρώπινης κοινωνίας από τα βάθη του χρόνου.
