Εισαγωγή
Σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, η βία δεν εκφράστηκε μόνο μέσα από πολέμους και συγκρούσεις, αλλά και μέσα από μεμονωμένα άτομα που διέπραξαν επαναλαμβανόμενα εγκλήματα με ακραία αγριότητα. Παρότι ο όρος «κατά συρροή δολοφόνος» είναι σύγχρονος, η ίδια η συμπεριφορά εμφανίζεται ήδη από τον Μεσαίωνα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Σε αυτό το άρθρο εξετάζουμε τις πιο σκοτεινές μορφές κάθε εποχής, βασισμένοι σε ιστορικά τεκμηριωμένες πηγές, με έμφαση στο πλαίσιο, τα κίνητρα και τη φρίκη των πράξεών τους.
Ύστερος Μεσαίωνας – Πέτερ Νιρς
Ο Πέτερ Νιρς θεωρείται μία από τις πιο αποκρουστικές φιγούρες του ύστερου Μεσαίωνα. Έδρασε στη Γερμανία τον 16ο αιώνα και συνδέθηκε με συμμορίες περιθωριακών που επιτίθεντο σε ταξιδιώτες έξω από τα τείχη των πόλεων.
Σύμφωνα με τις ομολογίες του –οι οποίες αποσπάστηκαν υπό βασανιστήρια– του αποδόθηκαν εκατοντάδες δολοφονίες. Ανάμεσα στα θύματα φέρονται να ήταν και έγκυες γυναίκες, ενώ πολλές αφηγήσεις μιλούν για αφαίρεση εμβρύων, κανιβαλισμό και τελετουργικές πρακτικές μαύρης μαγείας. Παρότι οι αριθμοί πιθανότατα υπερβλήθηκαν, η αγριότητα των πράξεών του συγκλόνισε την εποχή του.
Η σύλληψή του οδήγησε σε μία από τις πιο βασανιστικές εκτελέσεις στην ευρωπαϊκή ιστορία, γεγονός που αντικατοπτρίζει τόσο τη φρίκη των εγκλημάτων όσο και τη βαρβαρότητα της δικαιοσύνης της εποχής.
Πρώιμη Νεότερη Εποχή – Πέτερ Στουμπ
Ο Πέτερ Στουμπ, γνωστός ως «ο λυκάνθρωπος του Μπέντμπουργκ», έζησε στη Γερμανία του 16ου αιώνα. Η υπόθεσή του συνδυάζει εγκληματικότητα, δεισιδαιμονία και θρησκευτικό φόβο.
Υπό βασανιστήρια, ο Στουμπ ομολόγησε ότι είχε συνάψει συμφωνία με τον διάβολο, αποκτώντας τη δύναμη να μεταμορφώνεται σε λύκο. Του αποδόθηκαν δολοφονίες παιδιών, εγκύων γυναικών και ζώων, καθώς και πράξεις κανιβαλισμού. Οι κατηγορίες περιλάμβαναν ακόμη και αιμομιξία.
Η εκτέλεσή του ήταν δημόσια και εξαιρετικά σκληρή, με στόχο να λειτουργήσει παραδειγματικά. Σήμερα, πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η υπόθεση αντανακλά περισσότερο τον μαζικό φόβο και τη θρησκευτική υστερία της εποχής παρά αποδεδειγμένα εγκλήματα στην έκταση που περιγράφεται.
19ος Αιώνας – Τζακ ο Αντεροβγάλτης
Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Λονδίνο συγκλονίστηκε από τη δράση του διαβόητου Τζακ του Αντεροβγάλτη. Ο άγνωστος δράστης στόχευε κυρίως φτωχές γυναίκες που εργάζονταν ως πόρνες στις συνοικίες του Γουάιττσαπελ.
Τα εγκλήματα χαρακτηρίζονταν από κοψίματα στον λαιμό, ακρωτηριασμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αφαίρεση οργάνων. Αυτή η λεπτομέρεια οδήγησε σε εικασίες ότι ο δράστης διέθετε ιατρικές γνώσεις.
Παρά τις εκτεταμένες έρευνες και τα εκατοντάδες ύποπτα πρόσωπα, η ταυτότητα του Τζακ του Αντεροβγάλτη παραμένει άγνωστη. Η υπόθεση αυτή καθιέρωσε τον μύθο του «αόρατου δολοφόνου» στη σύγχρονη λαϊκή κουλτούρα.
Πρώιμος 20ός Αιώνας – Άλμπερτ Φις
Ο Άλμπερτ Φις θεωρείται από πολλούς ο πιο διεστραμμένος κατά συρροή δολοφόνος της σύγχρονης ιστορίας. Δεν ξεχώρισε για τον αριθμό των θυμάτων του, αλλά για τη φρίκη των πράξεών του.
Με τραυματική παιδική ηλικία, ανέπτυξε σαδιστικές και κανιβαλιστικές τάσεις. Στόχευε κυρίως παιδιά, τα οποία βασάνιζε και δολοφονούσε, ισχυριζόμενος ότι ενεργούσε κατ’ εντολή θεϊκών φωνών.
Η σύλληψή του προέκυψε από ένα φρικιαστικό γράμμα που έστειλε στους γονείς ενός θύματος, στο οποίο περιέγραφε λεπτομερώς το έγκλημά του. Παρά την ψυχική του αστάθεια, το δικαστήριο τον έκρινε ικανό να δικαστεί και τον καταδίκασε σε θάνατο.
Ύστερος 20ός Αιώνας – Αντρέι Τσικατίλο
Ο Αντρέι Τσικατίλο, γνωστός ως «Ο Χασάπης του Ροστόφ», έδρασε στη Σοβιετική Ένωση από τη δεκαετία του 1970 έως το 1990. Σκότωσε δεκάδες παιδιά και ενήλικες, εκμεταλλευόμενος την ευαλωτότητά τους.
Η υπόθεσή του ανέδειξε σοβαρά προβλήματα στην εγκληματολογική έρευνα της εποχής, καθώς λανθασμένα δεδομένα οδήγησαν αρχικά στην εκτέλεση αθώου ανθρώπου. Τελικά, χάρη σε ψυχολογικό προφίλ και συστηματική παρακολούθηση, συνελήφθη.
Το δικαστήριο έκρινε ότι είχε επίγνωση των πράξεών του και τον καταδίκασε σε θάνατο.
21ος Αιώνας – Λουίς Αλφρέδο Γκαραβίτο
Ο Λουίς Αλφρέδο Γκαραβίτο, γνωστός ως «Το Τέρας», θεωρείται ένας από τους πιο θανατηφόρους δολοφόνους παιδιών στην ιστορία. Έδρασε κυρίως στην Κολομβία τη δεκαετία του 1990.
Προσποιούνταν πρόσωπα εξουσίας, πλησίαζε φτωχά παιδιά και τα οδηγούσε σε απομονωμένα σημεία. Οι αρχές εντόπισαν τη δράση του μέσω κοινών στοιχείων στα εγκλήματα και καθοριστικών λαθών που άφησε πίσω του.
Παρότι καταδικάστηκε σε χιλιάδες χρόνια φυλάκισης, η νομοθεσία περιόρισε την ποινή του. Πέθανε το 2023, αφήνοντας πίσω του εκατοντάδες θύματα.
Αρχαιότητα – Όταν η Εξουσία Γίνεται Φονικό Όπλο
Αρχαία Ελλάδα – Περίανδρος ο Κορίνθιος
Ο Περίανδρος, τύραννος της Κορίνθου τον 7ο αιώνα π.Χ., αποτελεί μια σκοτεινή περίπτωση συστηματικής πολιτικής βίας. Παρότι κατατάσσεται στους Επτά Σοφούς, οι αρχαίες πηγές τον περιγράφουν ως αμείλικτο ηγεμόνα.
Διέταξε εκτελέσεις αντιπάλων, κατέστειλε εξεγέρσεις με ακραία σκληρότητα και, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, δολοφόνησε τη σύζυγό του Μελίσσα. Η βία του δεν ήταν τυχαία· επαναλαμβανόταν και χρησιμοποιούνταν ως εργαλείο ελέγχου.
Αν και δεν πρόκειται για κατά συρροή δολοφόνο με τη σύγχρονη έννοια, η συστηματική και προσωπική φύση των εγκλημάτων του τον καθιστά πρόδρομη μορφή οργανωμένης φονικής συμπεριφοράς.
Αρχαία Ρώμη – Καλιγούλας
Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Καλιγούλας αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εξουσίας χωρίς όρια. Οι ιστορικοί Σουητώνιος και Δίων Κάσσιος περιγράφουν έναν ηγεμόνα που απολάμβανε τη θέα του πόνου.
Διέταζε εκτελέσεις χωρίς αιτία, βασάνιζε συγκλητικούς και φέρεται να παρακολουθούσε θανάτους κατά τη διάρκεια γευμάτων. Η βία του δεν εξυπηρετούσε πολιτική ανάγκη· λειτουργούσε ως προσωπική ικανοποίηση.
Η περίπτωσή του δείχνει ότι, ήδη από την αρχαιότητα, η ψυχοπαθολογική βία μπορούσε να εκδηλωθεί μαζικά όταν συνδυαζόταν με απόλυτη εξουσία.
Συμπέρασμα
Από τον Μεσαίωνα έως τον 21ο αιώνα, οι κατά συρροή δολοφόνοι αντικατοπτρίζουν όχι μόνο ατομική διαταραχή, αλλά και τα όρια –ή την απουσία τους– της κοινωνίας κάθε εποχής. Είτε πρόκειται για περιθωριακούς εγκληματίες είτε για ηγεμόνες με απόλυτη εξουσία, η ιστορία δείχνει ότι η φρίκη επαναλαμβάνεται όταν η βία μένει ανεξέλεγκτη.
