Ένα μνημείο παγκόσμιας σημασίας
Ο Τύμβος Καστά στην Αμφίπολη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων δεκαετιών. Πρόκειται για ένα μνημειακό ταφικό σύνολο ηλικίας άνω των 2.300 ετών, το οποίο συνεχίζει να προσφέρει νέα δεδομένα για τη μακεδονική εποχή. Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2025, το μνημείο βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της έρευνας, αυτή τη φορά μέσω προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών.
Η αποστολή της Factum Foundation στην Αμφίπολη
Για διάστημα δύο εβδομάδων, ομάδα της Factum Foundation πραγματοποίησε υψηλής ανάλυσης ψηφιακή καταγραφή του τάφου στον λόφο Καστά. Υπό τη διεύθυνση της δρας Χαρίκλειας Μπρεκολάκη, οι ερευνητές κατέγραψαν συστηματικά τα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία του μνημείου.
Παράλληλα, χρησιμοποίησαν αποκλειστικά μη επεμβατικές μεθόδους. Με αυτόν τον τρόπο, διασφάλισαν τόσο την ακρίβεια των δεδομένων όσο και την απόλυτη προστασία του αρχαιολογικού χώρου.
Το ερευνητικό πρόγραμμα AmphiPoly
Η καταγραφή εντάσσεται στο ερευνητικό πρόγραμμα AmphiPoly. Το έργο υλοποιείται κατόπιν ανάθεσης του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) και το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος».
Στόχος του προγράμματος είναι η ολοκληρωμένη ψηφιακή τεκμηρίωση του μνημείου. Τα δεδομένα αυτά θα επιτρέψουν μια τεκμηριωμένη ανασύνθεση της αρχικής μορφής του τάφου, σε όλες τις χρονολογικές του φάσεις.
Ανασύνθεση πολυχρωμίας και εικονογραφίας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολυχρωμία και την εικονογραφία του μνημείου. Μέσα από αρχαιομετρικές αναλύσεις, προηγμένες απεικονιστικές τεχνικές και ιστορικο-αρχαιολογική έρευνα, οι επιστήμονες επιδιώκουν να κατανοήσουν πώς έμοιαζε ο Τύμβος Καστά στην αρχική του μορφή.
Έτσι, το έργο δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή. Αντίθετα, στοχεύει στη δημιουργία μιας τρισδιάστατης ψηφιακής αναπαράστασης και μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης αποκατάστασης της διακόσμησης.
Φυσικά αντίγραφα και ψηφιακές εμπειρίες
Το πρόγραμμα AmphiPoly περιλαμβάνει επίσης την κατασκευή φυσικών ομοιωμάτων τριών βασικών στοιχείων του μνημείου:
- της πρόσοψης με τις Σφίγγες,
- του ψηφιδωτού δαπέδου με ανασυντεθειμένο το κεντρικό του τμήμα,
- και του Λέοντα της Αμφίπολης μαζί με τη βάση του.
Ταυτόχρονα, οι ερευνητές θα διαθέσουν ψηφιακά μοντέλα και βίντεο εικονικής πραγματικότητας (VR), τα οποία θα αξιοποιηθούν σε μουσειακές εφαρμογές.
Το νέο μουσείο στον χώρο της Αμφίπολης
Όλα τα παραπάνω θα παρουσιαστούν σε νέο μουσείο και εκθεσιακό χώρο που κατασκευάζεται στον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο. Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τον Τύμβο Καστά με διαδραστικό τρόπο.
Μέσα από εικονικές περιηγήσεις, θα μπορούν να κατανοήσουν την αρχιτεκτονική, τη διακόσμηση και τα επιστημονικά δεδομένα που στηρίζουν την αποκατάσταση του μνημείου. Έτσι, η τεχνολογία μετατρέπεται σε εργαλείο γνώσης και βιωματικής εμπειρίας.
Η σημασία της ψηφιακής τεκμηρίωσης
Η ψηφιακή καταγραφή του Τύμβου Καστά δεν αφορά μόνο το παρόν. Αποτελεί επένδυση για το μέλλον της έρευνας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, ενισχύει τη διεθνή προβολή της Αμφίπολης και προσφέρει νέους τρόπους προσέγγισης της αρχαίας μακεδονικής ιστορίας.
Με αυτόν τον τρόπο, η Αμφίπολη συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά της, συνδυάζοντας την αρχαιολογία με την αιχμή της σύγχρονης επιστήμης.
